Brwydr Trefynwy (1233)

brwydr a ymladdwyd rhwng y Normaniaid a'r Cymru yn bennaf; 1233

Ar 25 Tachwedd 1233 ymladdwyd Brwydr Trefynwy rhwng milwyr Harri III (brawd Siwan) a Richard Marshal, 3ydd Iarll Penfro a oedd wedi wedi dod i gytundeb gyda Llywelyn Fawr ac Owain ap Gruffudd (ŵyr yr Arglwydd Rhys). Roedd Richard yn fab i'r enwog William Marshal, Iarll 1af Penfro.

Brwydr Trefynwy
Great Tower, Monmouth Castle - geograph.org.uk - 649346.jpg
Prif Dŵr Castell Mynwy.
Math brwydr Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Ymosodiad y Normaniaid ar Gymru Edit this on Wikidata
Lleoliad Trefynwy Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 51.813°N 2.725°W Edit this on Wikidata
Cyfnod 25 Tachwedd 1233 Edit this on Wikidata
Cofeb William Marshal (tad Richard) yn Temple Church, Llundain.

Asgwrn y gynnen oedd y ffaith i Marshal wrthod ymweld â'r brenin yn ei Lys yng Ngaerloyw yn Awst 1233 a chyhoeddodd y brenin ef yn fradwr; dychwelodd Marshall i'w gastell yng Nghas-gwent. Ymateb y brenin oedd symud ei filwyr i'r Fenni. Daeth Owain a'i fyddin i ymuno â byddin Marshall ac aethant ar eu hunion i gipio Castell Caerdydd, Castell Casnewydd, y Fenni a Chastell y Grysmwnt, 10 milltir i'r gogledd o Drefynwy, o fewn tafliad carreg â'r ffin rhwng Sir Fynwy a Swydd Henffordd yn Lloegr. Dychwelodd y brenin i Gaerloyw.

Daeth y ddwy fyddin at ei gilydd ychydig i'r gorllewin o Afon Mynwy, ger Trefynwy: ar dir a elwir heddiw yn "Gaeau Vauxhall".[1] Lladdwyd nifer helaeth o filwyr y brenin wrth iddynt geisio dianc; Marshall ac Owain a orfu.

CyfeiriadauGolygu

  1. "RCAHMW: Monmouth, Site of battle". Adalwyd 16 Rhagfyr 2011