Agor y brif ddewislen

Mae Castell Caergwrle yn gastell canoloesol sydd wedi ei leoli ym mhentref Caergwrle yn Sir y Fflint, yng ngogledd-ddwyrain Cymru. Codwyd y castell hwn gan y Tywysog Dafydd ap Gruffudd (brawd Llywelyn yr Ail) rhwng 1277 ac 1282.

Castell Caergwrle
Caergwrle Castle 2.JPG
Math Castell, safle archaeologeol Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Yr Hôb Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 53.1073°N 3.0372°W, 53.107739°N 3.036644°W Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
AC/au Jack Sargeant (Llafur)
AS/au Mark Tami (Llafur)
Manylion
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd I Edit this on Wikidata
Castell Caergwrle
Picellwyr oedd milwyr gogledd Cymru, gan fwyaf, ac nid saethwyr bwa-saeth.

Cynnwys

HanesGolygu

Mae'n debyg iddo gael ei godi gan Dafydd ap Gruffudd, brawd Llywelyn ap Gruffudd, yn 1277, ar dir a roddwyd iddo gan Edward I, brenin Lloegr dan dermau Cytundeb Aberconwy ar ôl ei ryfelgyrch cyntaf ar Gymru. Ymosododd Dafydd ar ddeiliaid Edward ym Mhenarlâg yn 1282, efallai o Gastell Caergwrle, gan achosi ail ryfelgyrch Edward yng Nghymru. Erbyn i'r Saeson gyrraedd Caergwrle ym Mehefin 1282, roedd y Cymry wedi difrodi'r castell a llenwi'r ffynnon cyn dianc; er hynny, trwsiwyd y castell gan y Saeson, ac fe'i rhoddwyd gan Edward i'w frenhines Eleanor o Castile yn y flwyddyn canlynol, ond llosgwyd y castell i lawr yn ddamweiniol chwe mis yn ddiweddarach. Etifeddodd eu mab, Edward II, y castell cyn iddo gael ei roi i John o Gromwell yn 1308 ar yr amod y buasai'n ei drwsio, ond erbyn 1335 roedd yn adfail.

Castell Caergwrle oedd y castell olaf i gael ei godi gan y tywysogion Cymreig. Mae ar agor trwy'r flwyddyn i'r cyhoedd a gellir ei gyrraedd trwy ddilyn llwybr o'r briffordd gerllaw.

 
Ffosydd i'r carffosiaeth

DisgrifiadGolygu

Erbyn heddiw, does fawr ar ôl o'r amddiffynfeydd, heblaw gwaith pridd ac ychydig o waith carreg gweladwy. Lleolir y castell ar ben allt serth, sydd naill ai wedi ei godi neu'n allt naturiol.

Cawg CaergwrleGolygu

Darganfuwyd Cawg Caergwrle, gwrthrych unigryw o Oes yr Efydd y credir ei fod yn fodel cwch neu long offrymol, mewn cors ger y castell yn 1823. Mae ar gadw yn Amgueddfa Cymru.

CyfeiriadauGolygu

Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:


LlyfryddiaethGolygu

  • Richard Avent, Cestyll Tywysogion Gwynedd (HMSO, Caerdydd, 1983)
  • Paul R. Davies, Castles of the Welsh Princes (Abertawe, 1988)

Dolenni allanolGolygu