Gwlad yn nwyrain Affrica yw Gweriniaeth Cenia neu Cenia[1] (hefyd Cenya). Mae'n ffinio â Somalia i'r gogledd-ddwyrain, Ethiopia i'r gogledd, De Swdan i'r gogledd-orllewin, Iwganda i'r gorllewin, Tansanïa i'r de a Chefnfor India i'r de-ddwyrain. Nairobi yw'r brifddinas.

Cenia
Coat of arms of Kenya (Official).svg
Arwyddair Magical Kenya Edit this on Wikidata
Math gwladwriaeth sofran, gwlad Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôl Mynydd Cenia Edit this on Wikidata
Kenya pronunciation.ogg, Lb-Kenia.ogg Edit this on Wikidata
Prifddinas Nairobi Edit this on Wikidata
Poblogaeth 48,468,138 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1963 Edit this on Wikidata
Anthem Ee Mungu Nguvu Yetu Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Uhuru Kenyatta Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i Cheltenham Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Swahili, Saesneg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Dwyrain Affrica Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cenia Cenia
Arwynebedd 581,309 ±1 km² Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Ethiopia, Somalia, Tansanïa, Wganda, De Swdan, Swdan, Y Cynghrair Arabaidd, Llyn Victoria Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 0.1°N 38°E Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff gweithredol Government of Kenya Edit this on Wikidata
Corff deddfwriaethol Parliament of Kenya Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y wladwriaeth
President of Kenya Edit this on Wikidata
Pennaeth y wladwriaeth Uhuru Kenyatta Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
President of Kenya Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Uhuru Kenyatta Edit this on Wikidata
Ariannol
Cyfanswm CMC (GDP) 74,938 million $ (UDA) Edit this on Wikidata
CMC y pen 1,594 $ (UDA) Edit this on Wikidata
Arian Kenyan shilling Edit this on Wikidata
Wrth gefn 7,353,448,764 $ (UDA) Edit this on Wikidata
Canran y diwaith 9 ±1 % Edit this on Wikidata
Cyfartaledd plant 4.334 Edit this on Wikidata
Mynegai Datblygiad Dynol 0.548 Edit this on Wikidata

DiwylliantGolygu

Mae Cenia yn wlad llawn o rhan ei Ddiwylliant, ac mae ganddo nifer o wahanol ddiwylliannau wedi cael ei magu yno, megis Swahili ar yr arfordir, cymunedau pastoralaidd yn y gogledd, ac nifer o wahanol gymunedau yn bod yn y gorllewin ac yng nghanol y wlad. Heddiw, mae'r ddiwylliant Maasai yn adnabyddus, oherwydd ei fod wedi cael llawer o gyhoeddusrwydd er ei fod yn lwyth lleiafrifol. Maent yn adnabyddus iawn oherwydd y ffordd maen't yn addurno ei cyrff ac am y gemwaith maen't yn gwisgo.

Gwisg cenedlaetholGolygu

Heblaw am y faner genedlaethol, dal i chwilio am wisg addas mae pobol Cenia. Gan fod o leiaf 42 cymuned ethnig i gael yng Nghenia, a phob un ohonynt a symbolau amrywiol sydd yn gwneud hwy yn unigryw, mae dylunio gwisg a fydd yn iawn i bawb wedi profi i fod yn dasg annodd iawn i bobl yn y gorffennol.

Yr ymgais diweddaraf oedd y 'Sunlight quest for Cenia's National Dress', wedi'i noddi gan Unilever. Fe gafodd dyluniad ei ddewis, ac er cafodd ei ddadorchuddio mewn seremoni cyhoeddus gyda pobl enwog yn modelu'r wisg, ni wnaeth y dyluniad afael gyda pobol Cenia.

Mae Kitenge, sef defnydd cotwm wedi'i wneud mewn i nifer o wahanol liwiau, yn cael ei ddefnyddio gan nifer o bobol Cenia fel gwisg genedlaethol, ond er ei fod yn cael ei ddefnyddio mewn nifer o wledydd Africanaidd, dydy hi dal ddim yn wisg cenedlaethol eto, gan ei fod yn cael ei wisgo'n amlach mewn seremoniau. Mae'r Maasai yn gwisgo darnau o goch tywyll i ddangos ei cariad am y ddaear ac eu dibyniaeth arno. Mae hefyd yn sefyll am ei gwaed ac am ei gwroldeb. Mae'r Kanga neu Lesso yn ddefnydd arall sy'n cael ei ddefnyddio yn y mwyafrif o gartrefau Cenia. Mae'r Kanga yn wisg rhwng 1.5 ac 1 medr o hyd, gyda dywediadau Kiswahili neu Saesneg arno, sydd yn cael ei wisgo gan ferched yn amlaf o gwmpas ei cyrff. Mae hefyd yn gallu cael ei defnyddio fel ffedog, blanced neu sling i gario plentyn bach.

CerddoriaethGolygu

Mae Cenia yn wlad llawn cerddoriaeth o bob steil, o gerddoriaeth o wlad arall, megis afro-fusion ac benga, i gerddoriaeth gwerin. Y gitar yw'r offeryn mwyaf poblogaidd yng Nghenia, ac mae'n cael ei ddefnyddio mewn nifer o rhythmau. Y gitarydd enwocaf yn yr 20g cynnar oedd Fundi Konde. Rhai cerddorwyr eraill o'r 60au yn cynnwys Fadhili Williams, sef canwr y gân 'Malaika' a gafodd ei ail-wneud yn hwyrach gan Miriam Makeba, Boney M. ac Daudi Kabaka.

Fe all cerddoriaeth poblogaidd yn yr 80au a'r 90au cael ei rhannu i ddau ffurf, y sŵn Swahili a'r sŵn Congolese. Mae hefyd steiliau amrywiol yn dibynnu ar ardaloedd gwahanol, ac mae rhai perfformwyr yn gwneud cerddoriaeth i apelio at dwristiaid, ac un enghraifft o hwn yw'r grwp - Them Mushrooms.

Yn ddiweddar, mae dau ffurf arall wedi dod i'r golwg - Genge a Kapuka. Mae hwn wedi chwildroi cerddoriaeth poblogaidd Cenia, ac wedi creu math newydd o gerddoriaeth yn fwy at y genhedlaeth ifanc. Mae rhai pobl sy'n enwog am y math yma o gerddoriaeth yn cynnwys Poxi Presha, (Otonglo time) Kalamashaka a K-South.

Mae rhai cerddorwyr fel Nameless, Redsan, Necessary Noise, Wawesh, Nonini, Juacali, Kleptomaniax, Longombas, Suzannah Owiyo, Achieng Abura ac nifer eraill yn canu mewn steil Reggae, Pop, Afro-fusion ac Hip-Hop. Mae rhai o'r cerddorwyr hefyd yn ysgrifennu can yn gymysgedd o eiriau Swahili ac Saesneg.

Mae'r Kisima Music Awards sydd yn arddangos holl dalentau cerddorol Dwyrain Africa wedi'i leoli yng Nghenia, ac bob blwyddyn, mae nifer o gerddorwyr Ceniaidd yn ennill gwobrau yn y digwyddiad pwysig yma.

CyfeiriadauGolygu