Agor y brif ddewislen

Ail ddinas fwyaf Gwlad Pwyl ac un o'i dinasoedd hynaf yw Kraków neu yn Gymraeg Cracof.[1] Fe'i lleolir ger yr Afon Wisła ac mae'n dyddio o'r 7c. Yn draddodiadol, mae Kraków wedi bod yn un o ganolfannau bywyd diwylliannol, academaidd a chelfyddydol blaenaf Gwlad Pwyl ynghyd â bod yn ganolbwynt economaidd. Bu prifddinas Gwlad Pwyl rhwng 1038 a 1569; y Gymanwlad Bwylaidd-Lithwanaidd rhwng 1569 a 1596; Dinas Rydd Kraków rhwng 1815 a 1846; Archddugiaeth Cracow rhwng 1846 a 1918; a Foifodiaeth Kraków rhwng y 14g hyd at 1990. Bellach, mae'n brifddinas Foifodiaeth Pwyl Fechan.

Kraków
Collage of views of Cracow.PNG
POL Kraków COA.svg
Math city with powiat rights, dinas fawr, dinas Hanseatig, Prifddinas Edit this on Wikidata
Pl-Kraków.ogg Edit this on Wikidata
Poblogaeth 766,739 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • Unknown Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Jacek Majchrowski Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+01:00, UTC+2 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Solothurn, Frankfurt am Main, Vilnius, Bordeaux, Bratislava, Budapest, Cambridge, Curitiba, Cuzco, Caeredin, Fès, Fflorens, Bwrdeistref Göteborg, Grozny, Guadalajara, Innsbruck, Kiev, La Serena, Leipzig, Leuven, Lviv, Milan, Niš, Nürnberg, Orléans, Pécs, Quito, Rochester, Rhufain, St Petersburg, San Francisco, Sevilla, Split, Tbilisi, Veliko Tarnovo, Zagreb, Moscfa, Vibo Valentia, Veliko Tarnovo Municipality Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Lesser Poland Voivodeship Edit this on Wikidata
Sir Lesser Poland Voivodeship Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Gwlad Pwyl Gwlad Pwyl
Arwynebedd 327 ±1 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 219 ±1 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Afon Vistula Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Kraków County Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 50.0614°N 19.9372°E Edit this on Wikidata
Cod post 30-001 Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Mayors of Kraków Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Jacek Majchrowski Edit this on Wikidata

Mae'r ddinas wedi tyfu o fod yn anheddfa Oes y Cerrig i fod yn ail ddinas bwysicaf Gwlad Pwyl. Dechreuoedd fel pentrefan ar ben Bryn Wawel a cheir adroddiadau iddi fod yn ganolfan fasnachu bwysig Ewrop Slafonig erbyn 965. Sefydlwyd prifysgolion newydd a sefydliadau diwylliannol yn sgil dyfodiad yr Ail Weriniaeth Bwylaidd yn 1918 a thrwy gydol yr 20g gan gadarnhau lle Kraków fel canolbwynt bywyd gwâr o bwysigrwydd gwladol. Erbyn heddiw, mae gan y ddinas boblogaeth o 760, 000 ac mae rhyw 8 miliwn o bobl yn byw o fewn radiws o 100 km i'r sgwâr canolog.

Wedi Goresgyniad Gwlad Pwyl ar gychwyn yr Ail Ryfel Byd, daeth Kraków yn brifddinas y Llywodraeth Gyffredinol Almaenig. Ysytriedid y Pwyliaid a'r Iddewon yn is-ddynol ac yn is-raddol gan y gorchfygwyr a chaent eu herlid; bwriadwyd eu difa yn y pen draw. Symudwyd y boblogaeth Iddewig i ardal amgaerog o'r ddinas a elwid yn Ghetto Kraków, ac ohoni y danfonasant hwy i wersylloedd crynhoi a gwesylloedd difa megis Auschwitz, a saif ar gyfyl Kraków.

Yn 1978 fe etholwyd Karol Wojtyła, Archesgob Kraków, i'r Babaeth fel Pab Ioan Pawl II— y Pab Slafaidd cyntaf erioed a'r tro cyntaf i Bab o wlad arall heblaw am yr Eidal cael ei ethol am 455 blynedd. Yr un flwyddyn, cymeradwyodd UNESCO y Safleoedd Trefdadaeth y Byd cyntaf, gan gynnwys yn eu mysg Hen Dref Kraków yn ei chyfanrwydd. Ystyrir Kraków heddiw yn ddinas o arwyddocâd rhyngwladol ac yn un o ddinasoedd harddaf Ewrop.

EnwogionGolygu

CyfeiriadauGolygu