Agor y brif ddewislen
Morfilod
Amrediad amseryddol: 50–0 Miliwn o fl. CP
Eocene – diweddar
Morfil cefngrwm
(Megaptera novaeangliae)
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Mamal
Is-ddosbarth: Eutheria
Urdd: Cetacea

Rhoddir yr enw morfilod ar famaliaid yn urdd y Cetacea, sydd a'u tiriogaeth yn y môr. Y Morfil Glas (Balaenoptera musculus) yw'r anifail mwyaf yn y byd. Mae morfilod yn aelodau o urdd y Cetacea sy'n cynnwys dolffiniaid a llamidyddion.

Mae dau grŵp o forfilod:

O'r Cetacea i gyd, y morfilod yw'r ymwelydd lleiaf aml â Chymru. Cofnodwyd ers 1973, fodd bynnag, ymweliadau'r y morfil pengrwn, y morfil trwyn potel, y morfil pigfain a'r morfil danheddog ar draethau Cymru. Mae llamhidyddion a dolffiniaid yn ymwelwyr llawer mwy cyffredin, fodd bynnag, yn enwedig ym Mae Ceredigion. Mae'r morfil yn bwysig mewn llenyddiaeth sawl gwlad gan gynnwys yr Inuit, Ghana a Fietnam.

Ni fu gan Gymru erioed lynges hela morfilod, er bod rhai morwyr o Gymru wedi bod ar gychod hela Lloegr. Cafodd Aberdaugleddau ei sefydlu'n wreiddiol ar gyfer llongwyr hela morfilod o Nantucket, Massachusetts, a hynny yn y 1790au. Cychwynodd hela morfilod yn yr 17g a daeth i ben yn 1986, er bod rhai gwledydd megis Japan yn dal i'w hela.

MaintGolygu

Mae eu maint yn amrywio rhwng y morfil glas, sef yr anifail mwyaf erioed ar y blaned[1] sy'n 30 metr (98tr) a'r rhywogaeth pigmi lleiaf a elwir yn y morfil sberm pigmi (Saesneg: pygmy sperm whale; Lladin: Kogia breviceps) sy'n 3.5 metr (11 tr). Mae'r morfil yn byw ym mhob un o gefnforoedd y byd ac mae miliynau ohonyn nhw.[2] Mae ganddyn nhw oes hir: gall y morfil cefngrwm er enghraifft fyw i fod yn 77 mlwydd oed a gall y morfil pen-bwa fyw am dros gan mlynedd.

 
Morfil Cefnfor yr Iwerydd gyda'i phlentyn.

Gweler hefydGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. "What is the biggest animal ever to exist on Earth?". How Stuff Works. Cyrchwyd 2007-05-29.
  2. "Whale Population Estimates". International Whaling Commission. Mawrth 2010. Cyrchwyd Mawrth 2010. Check date values in: |accessdate= (help)
Chwiliwch am morfil
yn Wiciadur.