Tübingen

Tref yn nhalaith Baden-Württemberg yn ne-orllewin yr Almaen yw Tübingen, neu Dibenga (ynganiad: [ˈd̥ib̥ɪŋɐ]) yn yr iaith Alemanneg. Saif ar gymer Afon Neckar ag afonydd Ammer a Steinlach, i'r de o Stuttgart.

Tübingen
Altstadt-tuebingen-1.jpg
Golwg ar Tübingen o'r awyr yn 2018.
Wappen Tuebingen.svg
Mathtref ardal mawr, tref goleg, prif ganolfan ranbarthol, bwrdeistref trefol yr Almaen, prif ddinas ranbarthol Edit this on Wikidata
Poblogaeth90,546 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1078 (dyddiad Gregoraidd cyn 1584, cyn 1078) Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraethBoris Palmer Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+01:00, UTC+2 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Aigle, Monthey, Aix-en-Provence, Ann Arbor, Michigan, Durham, Perugia, Petrozavodsk, Kilchberg, Kingersheim, Villa El Salvador District, Moshi Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirTübingen Edit this on Wikidata
GwladBaner Yr Almaen Yr Almaen
Arwynebedd108.12 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr338 metr Edit this on Wikidata
GerllawAfon Neckar Edit this on Wikidata
Yn ffinio gydaRottenburg-am-Neckar, Gomaringen, Dußlingen, Kusterdingen Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau48.52°N 9.0556°E Edit this on Wikidata
Cod post72070, 72072, 72074, 72076 Edit this on Wikidata
Pennaeth y LlywodraethBoris Palmer Edit this on Wikidata

Sefydlwyd anheddiad o'r enw Castra Alamannorum o amgylch Hohentübingen, castell Breinieirll Tübingen a sonnir amdani gyntaf ym 1078. Mae'r cofnod hynaf o Tübingen fel tref yn dyddio o 1231. Pwrcaswyd y dref gan Ieirll Württemberg ym 1342, a dyrchafwyd yr iarllaeth yn ddugiaeth ym 1495. Cipiwyd Tübingen gan Gynghrair Swabia ym 1519, ac yn ystod y Rhyfel Deng Mlynedd ar Hugain cwympai i luoedd yr Ymerodraeth Lân Rufeinig ym 1634, Sweden ym 1638, a Ffrainc ym 1647.[1]

Sefydlwyd Prifysgol Tübingen gan yr Iarll Eberhard VI ym 1477, a sefydlwyd y coleg diwinyddol Protestannaidd yno gan y Dug Ulrich ym 1534. Bu nifer o enwogion o amryw feysydd yn astudio yn Tübingen, gan gynnwys y seryddwr Johannes Kepler, y bardd Friedrich Hölderlin, yr athronwyr G. W. F. Hegel a Friedrich Wilhelm Joseph Schelling, y diwinydd a dyngarwr Albert Schweitzer, y diwinydd Hans Küng, a'r Pab Bened XVI.

Mae economi Tübingen yn seiliedig ar y diwydiant cyhoeddi, metelwaith, cynhyrchu cemegion a dillad, a thwristiaeth. Ymhlith yr adeiladau o nod mae Hohentübingen, a ailgodwyd fel dug-gastell yn yr 16g; Eglwys Golegol San Siôr, a adeiladwyd yn yr arddull Gothig ym 1470–90, sydd yn cynnwys beddrodau Dugiaid Württemberg; a neuadd y dref sydd yn dyddio o 1435.

Ganwyd y bardd Ludwig Uhland a'r hanesydd Syr Geoffrey Elton yma.

CyfeiriadauGolygu

  1. (Saesneg) Tübingen. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 23 Tachwedd 2021.