Agor y brif ddewislen

Santes Tudful

santes Geltaidd
(Ailgyfeiriad oddi wrth Tudful)

Santes a roes ei henw i dref Merthyr Tudful oedd Tudful (bu farw c. 480).[1]

Santes Tudful
Llandaf, yr eglwys gadeiriol Llandaf Cathedral De Cymru South Wales 98.png
Santes Tudful, Eglwys Gadeiriol Llandaf
Ganwyd Unknown Edit this on Wikidata
Aberhonddu Edit this on Wikidata
Bu farw 480 Edit this on Wikidata
Merthyr Tudful Edit this on Wikidata
Man preswyl Gwent Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth arweinydd crefyddol Edit this on Wikidata
Dydd gŵyl 23 Awst Edit this on Wikidata
Tad Brychan Edit this on Wikidata
Plant Broch Edit this on Wikidata
Afbais Cyngor Merthyr Tudful, gyda'r Santes Tudful

Hanes a thraddodiadGolygu

 
Eicon o Santes Tudful, yn Eglwys Santes Tudful, yng nghanol tref Merthyr.

Roedd Tudful yn un o 24 o ferched Brychan Brycheiniog.[2] Priododd Cynged ap Cadell Deyrnllwg ac roedd hi yn fam i Brochwel Ysgithrog ac yn famgu i Tysilio. Yn 480 roedd ar ei ffordd i ymweld â thad pan cafodd ei lladd "gan baganiaid" ger Merthyr Tudful.[1].

Fodd bynnag, gall 'merthyr' yn y Gymraeg olygu "eglwys (er cof am sant neu ar ei fedd)"; ceir enwau lleol tebyg eraill yn ne Cymru, e.e. Merthyr Cynog, Merthyr Dyfan a Merthyr Mawr, a cheir merther yn y Gernyweg a merzher yn Llydaweg hefyd, i gyd mewn enwau lleoedd.[3] Gall fod y hanes am ei lladd wedi datblygu fel ymgais i esbonio'r enw "Merthyr Tudful".

Bu yn santes poblogaidd gyda'r werin yn yr Oesoedd Canol ond ceisiodd yr Eglwys Catholig gwanychu cred y werin ynddi.

Ei dydd gŵyl yw 23 Awst.

Gweler HefydGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. 1.0 1.1 T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyn Dŵr, 2001).
  2. Jones, T.T. 1977, The daughters of Brychan, Brycheiniog Cyf.XVII
  3. Geiriadur Prifysgol Cymru, cyfrol III, tud. 2436.