Chwyldroadwr a therfysgwr (yn ôl rhai) o Rwsia oedd Vera Figner (Rwsieg: Ве́ра Никола́евна Фи́гнер Фили́ппова; 25 Mehefin 1852 - 15 Mehefin 1942) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel gweithredydd gwleidyddol, bywgraffydd, cofiannydd, a gwleidydd.

Vera Figner
Vera Figner.jpg
Ganwyd 25 Mehefin 1852 (in Julian calendarEdit this on Wikidata
Kazan’ Edit this on Wikidata
Bu farw 15 Mehefin 1942 Edit this on Wikidata (89 oed)
Achos: niwmonia Edit this on Wikidata
Moscfa Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Rwsia Rwsia
Alma mater
  • Prifysgol Zurich
  • Sefydliad Kazan Rodionovsky Edit this on Wikidata
Galwedigaeth gweithredydd gwleidyddol, bywgraffydd, cofiannydd, ysgrifennwr, gwleidydd Edit this on Wikidata
Swydd Aelod o Gynulliad Cyfansoddol Rwsia Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Narodnaya Volya, Plaid y Chwyldro Sosialaidd Edit this on Wikidata

Fe'i ganed yn Kazan Governorate, Ymerodraeth Rwsia a bu farw yn Moscfa o niwmonia; fe'i claddwyd ym Mynwent Novodevichy. Wedi gadael yr ysgol mynychodd Brifysgol Zurich a Sefydliad Kazan Rodionovsky. Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o 'Narodnaya Volya' a Phlaid y Chwyldro Sosialaidd. Hanai ei theulu o'r Almaen ac o Rwsia. [1][2][3]

Yn arweinydd y grŵp cudd, chwyldroadol, Narodnaya Volya (Ewyllys y Bobl), a oedd o blaid defnyddio terfysgaeth i ddymchwel y llywodraeth, cyd-gynllwyniodd lofruddiaeth lwyddiannus Alexander II ym 1881. Arestiwyd Figner a threuliodd 20 mis tan glo, ar ei phen ei hun cyn y cafodd ei rhoi ar brawf, lle dedfrydwyd hi i farwolaeth. Cymudwyd y ddedfryd wedi hynny a charcharwyd Figner yng nghaer Shlisselburg am 20 mlynedd cyn cael ei hanfon i alltudiaeth.

Daeth Figner yn hynod o boblogaidd yn rhyngwladol, yn bennaf oherwydd ei chofiant, lle rhannodd ei phrofiadau a gyfieithwyd yn eang. Cafodd ei thrin fel eicon arwrol o aberth chwyldroadol ar ôl Fevrálʹskaya revolyútsiya (Chwyldro Chwefror) ym 1917 ac roedd yn siaradwr cyhoeddus poblogaidd yn ystod y flwyddyn honno. Yn ddiweddarach daeth Figner yn amlwg yng 'Nghymdeithas y Cyn-Garcharorion Gwleidyddol ac Alltud yn yr Undeb Sofietaidd' nes iddo gael ei ddiddymu ym 1935.

Llwyddodd Figner i oroesi 'Terfysgaeth Fawr' 1937 a bu farw o achosion naturiol ym Moscfa ym 1942 yn 89 oed.

Vigner yn 1930

MagwraethGolygu

Ganwyd Vera Figner ar 7 Gorffennaf 1852, yr hynaf o chwech o blant Nikolai Alexandrovich Figner a'i wraig, Ekaterina Khristoforovna Kuprianova; roedd y ddau'n aelodau o uchelwyr hynafol Rwsia.[4] Roedd y teulu'n berchen ar ymhell dros fil o erwau, a weithiwyd gan y werin bobl (y serfs) a oedd mewn cyflwr lled-gaethwasiaeth tan 1861. Gwasanaethodd ei thad yng ngwasanaeth coedwigaeth y wladwriaeth, gan ymddiswyddo o'r swydd honno i ddod yn swyddog gweinyddol lleol gyda'r teitl "cyfryngwr heddwch". Roedd hi'n chwaer i Lidija Figner.[5]

Ym 1863, yn un ar ddeg oed, anfonwyd Figner i Sefydliad Rodionovsky ar gyfer Merched Nobl yn ninas Kazan, a fynychodd am y chwe blynedd nesaf. Fel un o ddim ond chwe dinas yn holl Ymerodraeth Rwseg i gynnal prifysgol, roedd prifddinas daleithiol Kazan yn ddinas a oedd yn fwrlwm o ddiwylliant a syniadau newydd.[6] Er gwaethaf trefn ddeallusol fygythiol yr athrofa, ehangodd Figner ei gorwelion deallusol trwy ddarllen llyfrau gwaharddedig a gafodd yn ystod ymweliadau byr â'i chartref. Profodd i fod yn fyfyriwr rhagorol, gan gymryd diddordeb arbennig mewn hanes a llenyddiaeth, a derbyniodd y wobr a roddwyd i'r perfformiwr academaidd gorau ar ôl iddi raddio ym 1869.[7]

PriodiGolygu

Dymunai Figner astudio meddygaeth, ond ni chaniateid hyn yn Rwsia i ferched, yn dilyn cau Academi Feddygol-Llawfeddygol St Petersburg, yn nechrau'r 1860au.[8] Golygai hyn gadael Rwsia i astudio dramor, a throdd Vera Figner ei gobeithion tuag at Brifysgol Zurich, a oedd yn derbyn menywod o Rwsia. Gwaharddwyd Figner gan ei thad rhag mynd, felly fe briododd Alexei Filippov, arbed arian a gwerthu ei gwaddol, a theithiodd i Zurich.[9]

Rhwng 1872 a 1875, roedd hi'n fyfyriwr yn yr Adran Feddygaeth ym Mhrifysgol Zurich. Ym 1873, ymunodd Figner â chylch Fritsche, a oedd yn cynnwys tair ar ddeg o ferched radical Rwsiaidd, ifanc, y byddai rhai ohonynt yn dod yn aelodau pwysig o'r Sefydliad Chwyldroadol Cymdeithasol All-Rwsiaidd.

AnrhydeddauGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. Cyffredinol: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb128678735; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  2. Rhyw: Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol, dynodwr VIAF 76443832, https://viaf.org/, adalwyd 4 Tachwedd 2018Wikidata Q54919 Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, https://www.dnb.de/EN/Professionell/Standardisierung/GND/gnd_node.html Gemeinsame Normdatei, https://www.dnb.de/gnd, https://www.dnb.de/EN/Professionell/Standardisierung/GND/gnd_node.html, adalwyd 27 Ebrill 2014Wikidata Q36578 http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb128678735; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  3. Dyddiad marw: Alexander Prokhorov, ed. (1969), Большая советская энциклопедия, Moscfa: Great Russian Entsiklopedia, JSC, OCLC 14476314Wikidata Q17378135 http://www.britannica.com/biography/Vera-Nikolayevna-Figner.
  4. Lynne Ann Hartnett, The Defiant Life of Vera Figner: Surviving the Russian Revolution. Bloomington, IN: Indiana University Press, 2014; t. 2.
  5. Hartnett, The Defiant Life of Vera Figner, t. 7.
  6. Hartnett, The Defiant Life of Vera Figner, pp. 17-19.
  7. Hartnett, The Defiant Life of Vera Figner, t 20.
  8. Hartnett, The Defiant Life of Vera Figner, t. 29.
  9. Barbara A. Engel and Clifford N. Rosenthal (gol.), Five Sisters: Women Against the Tsar. Routledge, 1975; t. ???.