Whithorn

Tref yn Dumfries a Galloway

Tref yn sir Dumfries a Galloway yn ne-orllewin yr Alban yw Whithorn (Gaeleg: Taigh Mhàrtainn). Poblogaeth: 867 (2001). Mae'n gorwedd ar arfordir Galloway tua 10 milltir i'r de o Wigtown.

Whithorn
St Ninians Chapel.jpg
Adfeilion Capel Ninian, Priordy Whithorn
Math tref, small burgh Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Dumfries a Galloway, Whithorn, Wigtownshire, Wigtownshire Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Alban Yr Alban
Cyfesurynnau 54.735°N 4.416°W Edit this on Wikidata
Cod SYG S20000296, S19000325 Edit this on Wikidata
Cod OS NX445405 Edit this on Wikidata
Cod post DG8 Edit this on Wikidata

Mae gan Whithorn hanes hir. Ystyr yr enw yw 'Y Tŷ Gwyn' (Eingl-Sacsoneg: Hwit Ærne), cyfeiriad at y ganolfan eglwysig a sefydlwyd yno gan Sant Ninian, yn ôl traddodiad. Daeth yn ganolfan pererindod o bwys.

Fel gweddill ardal Galloway, roedd Whithorn yn rhan o'r Hen Ogledd ac mae'n bosibl y bu'n rhan o deyrnas Rheged am gyfnod. Yna daeth dan reolaeth Brynaich Eingl-Sacsonaidd. Yn nes ymlaen bu'n rhan o Deyrnas Manaw a'r Ynysoedd. Codwyd priordy cadeiriol yno yn yr Oesoedd Canol sy'n adfail heddiw. Cedwir y casgliad pwysig o gerrig cerfiedig cynnar o'r priordy yn Amgueddfa Genedlaethol yr Alban: dyma'r casgliad mwyaf o'r cerrig Cristnogol hyn yn yr Alban.

Flag of Scotland.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Yr Alban. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato