Agor y brif ddewislen

Sant o'r 5ed neu'r 6g oedd Caian. Yn ôl un llawysgrif (Iolo MSS tud 117)[1] ei dad oedd Caw, sant ac un o frenhinoedd yr Hen Ogledd a ddihangodd i Ynys Môn, ble rhoddodd Maelgwn Gwynedd dir iddo yng ngogledd-ddwyrain yr ynys: ardal o'r enw Twrcelyn.[2][3] Os mai Cai oedd ei dad yna un o'i chwiorydd oedd Cwyllog, a sefydlodd eglwys Sant Cwyllog, Llangwyllog yn 6g.[4][5] Ei ddydd gŵyl yw 25 Medi.

Caian
Ganwyd Twrcelyn Edit this on Wikidata
Man preswyl Ynys Môn Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Eglwys Llangaian

Ond yn ôl llawysgrifau eraill, gan gynnwys Peniarth 75 ac 178, roedd Caian yn byw yn y 5g ac yn fab i Frychan Brycheiniog, un o frenhinoedd De Cymru.[3][6]

Mae'n bosib iddo roi ei enw i Langaian ger Tregaian ym Môn (neu 'Tregaean'; 'Tregaearn' yn ôl yr Eglwys yng Nghymru), oddeutu 2.5 milltir (4.0 km) i'r gogledd o Langefni (Cyfeirnod grid: SH45127970).

CyfeiriadauGolygu

  1. archive.org; The lives of the British Saints : the Saints of Wales and Cornwall and such Irish Saints as have dedications in Britain gan Baring-Gould, S. (Sabine), 1834-1924; adalwyd Chwefror 2016
  2. Baring-Gould, pp. 92–94.
  3. 3.0 3.1 Baring-Gould, p. 51.
  4. Baring-Gould, tud. 279.
  5. Lewis, Samuel (1849). "Llangwillog (Llan-Gwillog)". A Topographical Dictionary of Wales. Cyrchwyd 16 Chwefror 2011.
  6. Williams, Robert (1852). Enwogion Cymru: A biographical dictionary of eminent Welshmen, from the earliest times to the present, and including every name connected with the ancient history of Wales. W. Rees. p. 61.