Diddymiad yr Undeb Sofietaidd

(Ailgyfeiriad oddi wrth Cwymp yr Undeb Sofietaidd)

Diddymiad strwythurau gwleidyddol ffederal a llywodraeth ganolog yr Undeb Sofietaidd (UGSS) oedd diddymiad yr Undeb Sofietaidd neu gwymp yr Undeb Sofietaidd a arweiniodd at annibyniaeth i bob un o'r bymtheg gweriniaeth Sofietaidd rhwng 11 Mawrth 1990 a 25 Rhagfyr 1991.

1991 coup attempt1.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynoldiddymu endid tiriogaethol gweinyddol, end cause Edit this on Wikidata
Dyddiad26 Rhagfyr 1991 Edit this on Wikidata
AchosPerestroika edit this on wikidata
LleoliadYr Undeb Sofietaidd Edit this on Wikidata
GwladwriaethALG Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Yr achos uniongyrchol oedd methiant yr arweinydd Sofietaidd Mikhail Gorbachev i ailfywhau economi ei wlad trwy geisio rhyddfrydoli'r Undeb Sofietaidd yn wleidyddol trwy glasnost a perestroika, er yr oedd UGSS yn wladwriaeth un-blaid gomiwnyddol.

Canlyniad ehangach y diddymiad oedd cwymp comiwnyddiaeth fel ideoleg fyd-eang rhwng 1989 a 1991 a diwedd y Rhyfel Oer. Digwyddodd y diddymiad yn sgîl Chwyldroadau 1989 a ddaeth â newidiadau gwleidyddol i nifer o wledydd y Bloc Dwyreiniol, gan gynnwys Gwlad Pwyl, Dwyrain yr Almaen, Rwmania, Hwngari, Bwlgaria, a Tsiecoslofacia. Ymhen ychydig o flynyddoedd bu diddymiad heddychlon yn Tsiecoslofacia ym 1993, a chyfres o ryfeloedd trwy'r 1990au wrth i Iwgoslafia chwalu.

Daeth i'r Undeb Sofietaidd yn gyfreithiol i ben yng Cytundebau Belovezh a arwyddwyd rhwng arweinwyr Rwsia, Belarws ac Wcráin ym mis Rhagfyr 1991. Daeth y Cytundebau yma ddad-wneud Cytundeb Creu yr Undeb Sofietaidd yn 1922. Yn sgil y Cytundebau yma daeth Ffederasiwn Rwsia yn olynydd-aelod yr Undeb Sofietaidd yn y Cenhedloedd Unedig.

Digwyddiadau'r diddymiadGolygu

Gweler hefydGolygu