Dolly Pentreath

Cernywes a ystyrir gan rai y siaradwr uniaith Gernyweg olaf oedd Dolly Pentreath (16 Mai 1692Rhagfyr 1777). Sail y traddodiad mai'r person olaf i siarad yr iaith fel mamiaith oedd Dolly Pentreath yw adroddiad Daines Barrington am gyfweliad gyda Dolly. Ond mae tystiolaeth bod rhai siaradwyr brodorol wedi parhau tan y 19g, er bod ganddynt wybodaeth o Saesneg hefyd.

Dolly Pentreath
Dorothy Pentreath.jpg
Ganwyd1692 Edit this on Wikidata
Cernyw Edit this on Wikidata
Bedyddiwyd16 Mai 1692 (yn y Calendr IwliaiddEdit this on Wikidata
Bu farw1777 Edit this on Wikidata
Cernyw Edit this on Wikidata
DinasyddiaethTeyrnas Prydain Fawr Edit this on Wikidata
Galwedigaethfishmonger, fortune teller Edit this on Wikidata

Er i Dolly ddweud, yn ôl y chwedl, "My ny vydn kewsel Sawsnek!" ("dwi ddim isio siarad Saesneg!"), roedd hi yn gallu ychydig o Saesneg o leiaf. Mae'n bosibl mai'r person olaf i siarad Cernyweg yn unig oedd Chesten Marchant, a fu farw ym 1676.

Roedd Pentreath yn byw ar hyd ei hoes ym mhlwyf Paul, ger 'Porthynys' (Saesneg: Mousehole), lle y cafodd ei chladdu hefyd; codwyd cofeb iddi ym mur y llan yn 1860 gan Louis Lucien Bonaparte, nai Napoleon.

Cofeb iddi gan Louis Lucien Bonaparte

Heddiw mae sawl person yn siarad y Gernyweg adfywiedig fel mamiaith.