Agor y brif ddewislen

Newidiadau mewn tiriogaeth a gororau Cymru trwy ei hanes yw hanes tiriogaethol Cymru. Mae Cymru yn ffinio â'r môr i'r gogledd, i'r gorllewin, ac i'r de, ac mae'n ffinio â Lloegr i'r dwyrain. Mae hanes tiriogaethol Cymru felly yn ymwneud â newidiadau ar ei oror â'i hunig gymydog ar dir, Lloegr.

Arfbais Llywelyn Fawr
Mae'r erthygl hon yn rhan o gyfres
Cyfnodau
Cynhanes
Cyfnod y Rhufeiniaid
Oes y Seintiau
Yr Oesoedd Tywyll
Yr Oesoedd Canol Cynnar
Oes y Tywysogion
Yr Oesoedd Canol Diweddar
Cyfnod y Tuduriaid
17eg ganrif
18fed ganrif
19eg ganrif
20fed ganrif
Y Rhyfel Byd Cyntaf
Y cyfnod rhwng y rhyfeloedd
Yr Ail Ryfel Byd
21ain ganrif
Teyrnasoedd
Deheubarth
Gwynedd
Morgannwg
Powys
Yn ôl pwnc
Hanes crefyddol
Hanes cyfansoddiadol
Hanes cyfreithiol
Hanes cymdeithasol
Hanes demograffig
Hanes economaidd
Hanes gwleidyddol
Hanes LHDT
Hanes milwrol
Hanes morwrol
Hanes tiriogaethol
Hanesyddiaeth

Yn hanesyddol, roedd teyrnasoedd Cymru yn cynnwys tir sydd bellach yn rhan o Loegr, yn enwedig rhannau o Orllewin Canolbarth Lloegr.

Rhwng y 16eg a'r 20goedd roedd statws Sir Fynwy yn ne-ddwyrain Cymru yn ddadleuol. Cafodd ei hystyried yn rhan o Loegr gan rai, neu'n ardal trawsgenedlaethol. Cadarnhawyd Sir Fynwy yn rhan o diriogaeth Cymru gan Ddeddf Llywodraeth Leol 1972, a daeth yn rhan o sir Gwent ym 1974. Ffurfiwyd sir newydd Sir Fynwy ym 1996.

Bellach, goror Cymru a Lloegr sydd yn dynodi ffiniau tiriogaethol swyddogol Cymru.

Gweler hefydGolygu