John Davies, Tahiti

cenhadwr ac athro ysgol

Roedd John Davies (11 Gorffennaf, 177219 Awst, 1855) yn athro a chenhadwr Cymreig. [1]

John Davies, Tahiti
Ganwyd 11 Gorffennaf 1772 Edit this on Wikidata
Llanfihangel-yng-Ngwynfa Edit this on Wikidata
Bu farw 19 Awst 1855 Edit this on Wikidata (83 oed)
Papara Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth athro ysgol, cenhadwr, gweinidog yr Efengyl Edit this on Wikidata

CefndirGolygu

Ganwyd Davies ym mwthyn Pen Dugwm, Llanfihangel yng Ngwynfa, Sir Drefaldwyn yn blentyn i wehydd tlawd. Cafodd dim ond tri mis o addysg ffurfiol, [2] mewn un o ysgolion teithiol Madam Bevan. Ym mysg cyfeillion ei ieuenctid roedd John Thomas, Dolwar Fach brawd Ann Thomas (Griffiths wedyn), a John Hughes, Pontrobert y gweinidog a gofnododd emynau Ann.

GyrfaGolygu

Dysgodd Davies a John Hughes, Pontrobert crefft y gwehydd gan dad Davies. Roedd yn aelod o seiat y Methodistiaid Calfinaidd yn Llanfihangel yng Ngwynfa. Wedi i Thomas Charles clywed bod John Davies a John Hughes yn aelodau diwyd a defnyddiol o'r seiat gwahoddwyd y ddau i ddod yn athrawon yn ei ysgolion ef ym 1797. [3] Bu Davies yn athro yn Llanrhaeadr-ym-mochnant ac yn Llanwyddelan.

Wedi clywed bod Cymdeithas Genhadol Llundain yn chwilio am athrawon i ddysgu fel rhan o waith y genhadaeth, gwirfoddolodd i fod yn un ohonynt. Ym mis Chwefror, 1800, anfonwyd ef i Tahiti, gan gyrraedd ar ôl mwy na blwyddyn o fordaith, ar 10 Gorffennaf, 1801. Oherwydd rhyfeloedd ymhlith y brodorion yno gorfodwyd ef a'i gyd genhadon, ym 1808, i geisio lloches yn Huahine, un o'r ynysoedd cyfagos. Arhosodd yn Huahine tua blwyddyn, ac yna gadawodd am Port Jackson, gan gyrraedd ym mis Chwefror, 1810. Wedi i Heddwch cael ei adfer yn Tahiti, dychwelodd i'r ynys ym 1811, a threuliodd weddill ei oes yno, heb byth eto dychwelyd i Gymru. [4]

Yn ogystal â phregethu ymysg y brodorion bu Davies yn gyfrifol am gyhoeddi sawl llyfr yn y Tahitïeg. Cyfieithodd y rhan helaethaf o lyfrau'r Testament Newydd ar gyfer Y Beibl Tahitïeg (ond rhoddwyd y clod am y Beibl i gyd i Sais o'r enw Henry Nott). [5] Cyhoeddodd geiriadur cyfieithu Saesneg a Thahitïeg, gwerslyfr i ddysgu Tahitïeg, traethawd ar rinweddau bedydd plant, cyfieithiad o Daith y Pererin. Ysgrifennodd hefyd nifer o emynau Tahitïeg, rhai ohonynt yn gyfieithiadau o emynau Cymraeg. [4]

Cyhoeddwyd ei History of the Tahitian Mission, 1799-1830 ym 1962.

I raddau bu ei waith cenhadol yn ofer yn y pendraw. Bu rhyfel rhwng Ffrainc â Tahiti o 1844 i 1847. O ganlyniad i'r rhyfel daeth Tahiti a Tahuata yn diffynwledydd Ffrainc gan roi'r hawl i genhadu ynddynt i'r Eglwys Gatholig Rufeinig. [6] Er bod nifer o genhadon Cymdeithas Genhadol Llundain wedi ymadael a'r wlad wedi hyn, roedd Davies (oedd yn dechrau colli ei olwg cyn troi'n hollol ddall tua 1845) yn teimlo ei fod yn rhy hen i oresgyn y daith.

Trwy gydol ei amser yn Tahiti ysgrifennai'n rheolaidd i John Hughes, Pontrobert, a chyhoeddwyd llawer o'r llythyrau yn y Drysorfa. [7]

TeuluGolygu

Bu Davies yn briod ddwywaith. Priododd ei wraig gyntaf cyn mynd allan i Tahiti, a bu hi farw yno tua 1812. Priododd ail waith yn Tahiti, llysferch o'r ail briodas bu'n gofalu amdano yn ei henaint.


MarwolaethGolygu

Bu farw yn Papara, Tahiti yn 83 mlwydd oed a 55 mlynedd ar ôl iddo symud i'r ynys. [8]

CyfeiriadauGolygu