Lindisfarne

llanw Ynys yng ngogledd ddwyrain Lloegr

Ynys sanctaidd ger arfordir Northumberland, Gogledd-ddwyrain Lloegr, yw Lindisfarne, hefyd Holy Island (hen enw Cymraeg: Ynys Metcaud neu 'Medgawdd'[1]). Ar wahân i adegau o lanw uchel, mae modd gyrru car i'r ynys. Roedd y boblogaeth yn 180 yn 2011. Dynodwyd rhan helaeth o'r ynys yn Warchodfa Natur, a cheir amrywiaeth o adar yma.

Lindisfarne
LindisfarneCastleHolyIsland.jpg
Math ynys llanw-a-thrai Edit this on Wikidata
Poblogaeth 160 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1859 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Northumberland Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Lloegr Lloegr
Arwynebedd 4 km² Edit this on Wikidata
Gerllaw Môr y Gogledd Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 55.68°N 1.8025°W Edit this on Wikidata
Cod OS NU129420 Edit this on Wikidata
Cod post TD152SE Edit this on Wikidata
Rheolir gan gwefeistr, English Heritage Edit this on Wikidata
Sefydlwydwyd gan Holy Island Edit this on Wikidata

Yn yr Historia Brittonum, a briodolir i Nennius, ceir hanes gwarchae ar yr ynys. Yn y 6g gwnaed cynghrair rhwng teyrnasoedd Brythonig yr Hen Ogledd i ymladd yn erbyn yr Eingl. Bu Urien Rheged, Rhydderch Hael, brenin Ystrad Clud, Gwallawc Marchawc Trin o Elmet a Morgant Bwlch yn gwarchae Eingl Brynaich ar yr ynys, a oedd wedi'u gyrru o'u prifddinas Din Guardi. Fodd bynnag, roedd Morgant yn genfigennus o lwyddiant Urien, a threfnodd i Llofan Llaf Difo ei lofruddio.

Sefydlwyd abaty Lindisfarne gan Sant Aidan o Iwerddon, a yrrwyd o Iona ar gais Oswallt, brenin Northumbria tua 635. Yn ddiweddarch bu nawdd-sant yr ynys, Cwthbert o Lindisfarne yn abad ac yn esgob yma.

Rywbryd tua dechrau'r 700au, cynhyrchwyd Efengylau Lindisfarne yma. Yn 793 ymosodwyd ar yr ynys gan y Llychlynwyr; ystyrir mai'r ymosodiad yma oedd dechrau oes yr ymosodiadau Llychlynnaidd ar Loegr. Bu ymosodiadau pellach, gan orfodi'r myneich i adael yr ynys.

Gweler hefydGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. Hanes Cymru gan John Davies' Gwasg Penguin; 1900