Thomas Jones (Glan Alun)

gweinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a llenor

Bardd a llenor oedd Thomas Jones (11 Mawrth 181129 Mawrth 1866), a ysgrifennai dan yr enw barddol Glan Alun.

Thomas Jones
Glan Alun.JPG
Ganwyd 11 Mawrth 1811 Edit this on Wikidata
Yr Wyddgrug Edit this on Wikidata
Bu farw 29 Mawrth 1866 Edit this on Wikidata (55 oed)
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth bardd, candle-maker, traveling salesperson Edit this on Wikidata
Plant John Thomas Alun Jones Edit this on Wikidata

GyrfaGolygu

Ganed Glan Alun yn yr Wyddgrug, Sir y Fflint. Cafodd ei ddwyn i fyny yn fferyllydd ac sefydlodd busnes yn Wrecsam. Aeth yn bregethwr cynorthwyol gyda'r Methodistiaid. Cychwynodd fisolyn o'r enw Y Wenynen ond nid oedd yn llwyddiannus iawn. Aeth ei fusnes i'r wal a dechreuodd gwneud a gwerthu canhwyllau dros gwmni masnachol o Fanceinion. Goleddai syniadau Radicalaidd yr oes.[1]

CerddiGolygu

Ei unig waith cyhoeddedig yw'r gyfrol Ehediadau Byrion, a gyhoeddwyd yn 1862. Er nad oes lawer o werth llenyddol i'w cerddi maent yn enghraifft dda o'r farddoniaeth boblogaidd ar ganol y 19g. Mwy diddorol heddiw efallai yw'r llyfr taith byr ar ddiwedd y gyfrol, sy'n disgrifio ei daith o gwmpas canolbarth a gogledd Cymru yn y 1840au. Mae rhai o'r darluniau a geir ynddo, fel ei ddisgrifiad o dafarn yn Llandrindod ar ddiwrnod o law, yn dangos gwreiddioldeb a ffresni nas ceir fel rheol yn y rhan fwyaf o ryddiaith y ganrif.[1]

GwyddoniaethGolygu

Dadlennol darllen y fferyllydd, Thomas Jones, yn disgrifio natur yr elfennau cemegol yn Y Wenynen (1836)[2]. Disgrifiadau clir (ond ddim yn hollol gywir) o Ocsigen, Hydrogen a Nitrogen ynghyd â braslun o weddill yr "oddeutu wyth a deugain o elfenau (sic)" (gan gynnwys "brwmstan", y mettelau (sic) a'r naw o "briddau"). Mae R. Elwyn Hughes yn cyfeirio ato fel enghraifft dda o awdur poblogaidd ar gemeg y cyfnod[3].

LlyfryddiaethGolygu

  • Glan Alun, Ehediadau Byrion (Hugh Jones, Yr Wyddgrug, 1862)

CyfeiriadauGolygu

  1. 1.0 1.1 D. Ambrose Jones, Llenyddiaeth a llenorion Cymreig y bedwaredd ganrif ar bymtheg (Lerpwl, 1922).
  2. Jones, Thomas (1836). "Yr Elfenau (o'r Wenynen)". Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Cyrchwyd 24 Medi 2019.
  3. Hughes, R. Elwyn (Gaeaf 1999). "Arfonwyson - Uchelgais a siom". Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru 31: 149-171. https://journals.library.wales/view/1277425/1290993/34#?xywh=-2125%2C-254%2C7166%2C4658.
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i: