Francisco de Zurbarán

arlunydd o Sbaen

Arlunydd Sbaenaidd oedd Francisco de Zurbarán (bedyddiwyd 7 Tachwedd 1598 – 27 Awst 1664). Mae'n adnabyddus yn bennaf am ei baentiadau crefyddol yn darlunio mynachod, lleianod a merthyron, ac am ei fywydau llonydd. Enillodd Zurbarán y llysenw "y Caravaggio Sbaenaidd" oherwydd y defnydd grymus, realistig o chiaroscuro yr oedd yn rhagori ynddo.

Francisco de Zurbarán
Francisco de Zurbarán autoportrait.jpg
Hunanbortread o Zurbarán fel Sant Luc
Ganwyd7 Tachwedd 1598 Edit this on Wikidata
Fuente de Cantos Edit this on Wikidata
Bu farw27 Awst 1664 Edit this on Wikidata
Madrid Edit this on Wikidata
DinasyddiaethSbaen Edit this on Wikidata
Galwedigaetharlunydd Edit this on Wikidata
Adnabyddus amSt. Hugh in the Refectory of the Carthusians, Crucifixion of Christ, Immaculate Conception Edit this on Wikidata
Arddullbywyd llonydd, paentiadau crefyddol Edit this on Wikidata
MudiadBaróc Edit this on Wikidata
PlantJuan de Zurbarán Edit this on Wikidata

BywgraffiadGolygu

 
Portread 1633 o Francisco Zumel

Ganwyd Zurbarán ym 1598 yn Fuente de Cantos, Extremadura; cafodd ei fedyddio ar 7 Tachwedd y flwyddyn honno.[1][2] Ei rieni oedd Luis de Zurbarán, dilledydd, a'i wraig, Isabel Márquez.[3] Yn ystod plentyndod aeth ati i ddynwared gwrthrychau â siarcol. Yn 1614 anfonodd ei dad ef i Sevilla fel prentis am dair blynedd i'r arlunydd Pedro Díaz de Villanueva.[4]

Priodas gyntaf Zurbarán ym 1617 oedd i María Paet a oedd naw mlynedd yn hŷn. Bu farw María ym 1624 ar ôl genedigaeth eu trydydd plentyn. Yn 1625 priododd eto â gweddw gyfoethog, Beatriz de Morales. Ar 17 Ionawr 17 1626 llofnododd Zurbarán gontract gyda phrior y mynachdy Dominicanaidd San Pablo el Real yn Sevilla, yn cytuno i gynhyrchu 21 o baentiadau o fewn wyth mis.[5] Roedd pedwar ar ddeg o'r paentiadau yn dangos bywyd Sant Dominic; roedd y lleill yn cynrychioli'r seintiau Grigor, Emrys, Awstin, Sierôm, Bonaventura, Thomas Aquinas a Dominic.[6] Ar 29 Awst 1628, cafodd Zurbarán ei gomisiynu gan Mercedariaid Sevilla i gynhyrchu 22 o baentiadau ar gyfer clwysty eu mynachdy. Yn 1629, gwahoddodd Blaenoriaid Sevilla Zurbarán i adleoli'n barhaol i'r ddinas, gan fod ei luniau wedi ennill enw mor uchel y byddai ei adleoliad yn cynyddu enw da Sevilla. Derbyniodd y gwahoddiad a symud i Sevilla gyda'i wraig Beatriz de Morales, y tri phlentyn o'i briodas gyntaf, perthynas o'r enw Isabel de Zurbarán, ac wyth gwas. Ym mis Mai 1639 bu farw ei ail wraig, Beatriz de Morales.

Tua 1630 fe'i penodwyd yn arlunydd i Philip IV, a ddywedir bod y brenin wedi gosod ei law ar ysgwydd yr arlunydd a dweud "Arlunydd i'r brenin, brenin yr arlunwyr". Ar ôl 1640 roedd ei arddull garw, caled yn anffafriol o'i chymharu â chrefyddoldeb sentimental Bartolomé Esteban Murillo, a dirywiodd enw da Zurbarán. O ddiwedd yr 1630au dechreuodd gweithdy Zurbarán cynhyrchu lawer o baentiadau i'w hallforio i Dde America.[7]

Ar 7 Chwefror 1644, priododd Zurbarán am y trydydd tro â gweddw gyfoethog arall, Leonor de Torder. Ym 1658, yn hwyr yn ei fywyd, y symudodd i Madrid i chwilio am waith ac adnewyddodd ei gyfarwydd-dra â Diego Velázquez.[7] Mae chwedl boblogaidd yn dweud gwnaeth Zurbarán marw mewn tlodi, ond ar adeg ei farwolaeth roedd gwerth ei ystâd tua 20,000 o reales.[8]

ArddullGolygu

 
Sant Ffransis, 1632, Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires

Dydyn ni ddim yn gwybod os cafodd Zurbarán gyfle i weld paentiadau Caravaggio, ond mae ei waith yn cynnwys defnydd yr un mor realistig o chiaroscuro a thenebriaeth. Yr arlunydd cafodd y dylanwad mwyaf arno, fel y credai rhai haneswyr celf, oedd Juan Sánchez Cotán.[9] Erbyn amser prentisiaeth Zurbarán yn Sevilla roedd cerflunwaith aml-liwiog wedi cyrraedd lefel soffistigedigrwydd a oedd yn fwy rhagorol na'r arlunwyr lleol. Felly roedd y cerflunwaith hyn yn darparu model arddull pwysig arall i'r artist ifanc, ac mae gwaith Juan Martínez Montañés yn arbennig o agos at ysbryd Zurbarán.

 
Agnus Dei, c. 1635–1640, Amgueddfa'r Prado

Peintiodd ei ffigurau yn uniongyrchol o fyd natur, a gwnaeth ddefnydd mawr o'r ffigwr osod wrth astudio dilledydd – yr oedd yn arbennig o fedrus gyda dilledydd. Roedd yn arbennig o fedrus gyda dillad gwyn; o ganlyniad, mae tai’r Carthwsiaid â gwisg wen yn ymddangos yn nifer o'i luniau. Yn bennaf paentiodd gwylfeydd crefyddol difrifol, lle yn aml roedd y cyfansoddiadau symleiddio i un ffigur. Mae'r arddull yn fwy neilltuedig nag un Caravaggio, ac mae naws y lliw yn aml yn eithaf glas. Mae ei blaendiroedd manwl yn cyflawni effeithiau eithriadol, wedi'u huwcholeuo gyda golau a chysgod. Mae cefndiroedd ei luniau yn aml yn wag ac yn dywyll. Cafodd Zurbarán anhawster paentio gofod dwfn; pan gynrychiolir lleoliadau tu fewn neu tu allan, mae'r effaith yn awgrymu cefndiroedd theatr ar lwyfan heb ddyfnder.[10]

Mae gwaith hwyr Zurbarán, fel y Sant Ffransis (tua 1658–1664), yn dangos dylanwad Murillo a Tiziano yn eu gwaith brwsh llac a'u cyferbyniadau meddalach.[11]

Rhestr o'i weithiauGolygu

Rhestr Wicidata:

Delwedd Teitl y llun Dyddiad Casgliad Wicidata
Immaculate Conception 1632 Museu Nacional d'Art de Catalunya Q518940
St. Hugh in the Refectory of the Carthusians 1655 Museo de Bellas Artes de Sevilla Q2361683
Crucifixion of Christ 1627 Sefydliad Celf Chicago Q3221342
Saint Serapion 1628 Wadsworth Atheneum Q3464088
Saint Agatha 1630 Amgueddfa Fabre Q3464453
Saint Margaret of Antioch 1631 Yr Oriel Genedlaethol Q3464529
Agnus Dei 1635 Amgueddfa'r Prado Q4693305
Saint Andrew 1635 Amgueddfa'r Celfyddydau Cain, Szépmüvészeti Q5403305
The Apotheosis of St. Thomas of Aquino 1631 Museo de Bellas Artes de Sevilla Q5701651
The Defense of Cadiz Against the English 1634 Amgueddfa'r Prado Q5801323
Hercules fighting with the Nemean lion 1634 Amgueddfa'r Prado Q5906548
Hercules and the Hydra 1634 Amgueddfa'r Prado Q5906551
Childhood of the Virgin 1658 Amgueddfa Hermitage Q5965525
Christ and the Virgin in the House at Nazareth 1630 Amgueddfa Gelf Cleveland Q5966034
The Death of Hercules 1634 Amgueddfa'r Prado Q6025833
Saint Apollonia 160s Adran Baentiadau'r Louvre Q6034540
Still Life with Pots 1650 Amgueddfa'r Prado Q6038780
Saint Luke as a painter, before Christ on the Cross 1630
1650
Amgueddfa'r Prado Q6119249
Saint Bonaventure's Body Lying in State 1629 Adran Baentiadau'r Louvre Q6145103
The Young Virgin 1630 Yr Amgueddfa Gelf Fetropolitan Q6163639
The Vision of Saint Alphonsus Rodriguez 1630 Academia Real de Bellas Artes, San Fernando Q6163933
Still Life with Lemons, Oranges and a Rose 1633 Amgueddfa Norton Simon Q7617092
Apparition of the Apostle Peter to Saint Peter Nolasco 1629 Amgueddfa'r Prado Q8202299
The Vision of Saint Peter Nolasco 1629 Amgueddfa'r Prado Q9094523
Christ gathering his robes 1661 Saint John the Baptist's Church, Jadraque Q9191546
The Immaculate Conception 1630
16th century
Amgueddfa'r Prado Q11791669
Still Life with Dish of Quince 1633 Museu Nacional d'Art de Catalunya Q11938454
Still Life with Four Vessels 1635 Museu Nacional d'Art de Catalunya Q11938455
Saint Francis of Assisi according to Pope Nicholas V's Vision 1640 Museu Nacional d'Art de Catalunya Q11947043
The Archangel Gabriel 1634 Amgueddfa Fabre Q15874376
Saint Elizabeth of Portugal 1635 Amgueddfa'r Prado Q15943274
Francis of Assisi 1660 Casgliadau Peintiadau Talaith Bafaria Q16674796
St. Francis of Assisi in ecstasy 160s Museo Soumaya Q18224893
The Annunciation 1638 Museum of Grenoble Q18572814
The Holy Face 1635 Amgueddfa'r Nationalmuseum Q18600958
Saint Bonaventure at the Council of Lyon 16th century Adran Baentiadau'r Louvre Q18925560
The Battle between Christians and Moors at El Sotillo 1637 Yr Amgueddfa Gelf Fetropolitan Q19904793
Saint Benedict 1640 Yr Amgueddfa Gelf Fetropolitan Q19905433
Saint Francis of Assisi 1659 Amgueddfa Celfyddydau Cain Lyon Q19947676
Agnus Dei (1632) 1632 Casgliad preifat Q20102546
Saint Lucy 16th century Yr Oriel Gelf Genedlaethol Q20177054
Saint Romanus of Antioch and Saint Barulas 1638 Sefydliad Celf Chicago Q20265152
Saint Cyril of Constantinople 160s Amgueddfa'r Celfyddydau Cain Q20539622
Saint Peter Thomas 160s Amgueddfa'r Celfyddydau Cain Q20539625
Saint Francis Amgueddfa'r Celfyddydau Cain Q20539628
Saint Francis 160s Amgueddfa'r Celfyddydau Cain Q20539636
Saint Casilda 1630 Amgueddfa Thyssen-Bornemisza Q21711372
Christ on the Cross 1630 Amgueddfa Thyssen-Bornemisza Q21712438
St Fernando 160s Amgueddfa Hermitage Q21723233
St Lawrence 1636 Amgueddfa Hermitage Q21725315
The Lamb of God 1635 Amgueddfa Gelf San Diego Q22963641
Saint Marina 1640
1650
Amgueddfa Carmen Thyssen Q24039028
Hercules separates Mounts Calpe and Abylla 1634 Amgueddfa'r Prado Q24843240
The Child Virgin Asleep 160s Fundación Banco Santander Q25408173
A Cup of Water and a Rose 1630 Yr Oriel Genedlaethol Q26526534
Saint Francis in Meditation 160s Yr Oriel Genedlaethol Q26693533
Saint Francis in Meditation 1639 Yr Oriel Genedlaethol Q26708292
Immaculate Conception 1635 Amgueddfa'r Prado Q27700308
Hercules and the Cretan Bull 1634 Amgueddfa'r Prado Q27700855
Hercules and the Erymanthian Boar 1634 Amgueddfa'r Prado Q27700859
Hercules and Cerberus 1634 Amgueddfa'r Prado Q27700863
Hercules diverting the Course of the River Alpheus 1634 Amgueddfa'r Prado Q27700870
Hercules fighting with Antaeus 1634 Amgueddfa'r Prado Q27700880
Saint Euphemia 16th century Amgueddfa'r Prado Q27700966
Saint Anthony of Padua with the Infant Christ 1640
16th century
Amgueddfa'r Prado Q27700968
The Martyrdom of Saint James 1640 Amgueddfa'r Prado Q27700992
Christ the Saviour blessing 1638 Amgueddfa'r Prado Q27701566
The Crucified Christ with a Donor 1640 Amgueddfa'r Prado Q27701599
Allegory of Charity 1655 Amgueddfa'r Prado Q27749046
The Immaculate Conception as a Child 1656 Amgueddfa'r Prado Q27749719
Saint James of the March 16th century Amgueddfa'r Prado Q27750467
Saint Francis at Prayer 1659 Amgueddfa'r Prado Q27750513
Saint Francisco in meditation 1632 Museo Nacional de Bellas Artes Q27955286
The Immaculate Conception with Saint Joachim and Saint Anne 160s Orielau Cenedlaethol yr Alban Q27974866
St Ignatius Loyola 16th century Casgliad Brenhinol Lloegr Q28017378
Veil of Veronica Amgueddfa'r Celfyddydau Cain Q28039307
Christ Crucified 1655 Museu Nacional d'Art de Catalunya Q28782687
Saint Elizabeth of Thuringia Amgueddfa Gelfyddyd Gain Bilbao Q28782713
The Virgin and Child with the Infant St John the Baptist 1662 Amgueddfa Gelfyddyd Gain Bilbao Q28782716
The Annunciation 1650 Amgueddfa Gelf Philadelphia Q28782797
The Prayer of St. Bonaventura about the Selection of the New Pope 160s Staatliche Kunstsammlungen Dresden Q28797727
Madonna and Child 1658 Amgueddfa Pushkin Q28802751
The Infant Christ 16th century Amgueddfa Pushkin Q28802752
The Archangel Michael 16th millenium Fundación Banco Santander Q28802753
Saint Ursula 16th century Musei di Strada Nuova Q28803615
The Immaculate Conception 1661 Q29117926
Saint Anthony of Padua 160s Q29128734
Christ Carrying the Cross 1653 Q29175921
Burial of Saint Catherine 160s Casgliadau Peintiadau Talaith Bafaria Q30057433
Asher 160s Castell Auckland Q40818586
Dan 160s Castell Auckland Q40820521
Gad 160s Castell Auckland Q40820692
Issachar 160s Castell Auckland Q40820829
Joseph 160s Castell Auckland Q40820978
Judah 160s Castell Auckland Q40821101
Levi 160s Castell Auckland Q40821250
Naphtali 160s Castell Auckland Q40821390
Jacob 160s Castell Auckland Q40825346
Reuben 160s Castell Auckland Q40825472
Simeon 160s Castell Auckland Q40825572
Zebulun 160s Castell Auckland Q40825687
Saint Peter Nolasco Recovering the Image of the Virgin of El Puig 1630 Amgueddfa Gelf Cincinnati Q46939059
Apparition of the Child Jesus to Saint Anthony of Padua ? 1630 Museu de Arte de São Paulo Q49876466
St. Rufina Amgueddfa Fitzwilliam Q50820803
The Holy Family 1659 Amgueddfa'r Celfyddydau Cain, Szépmüvészeti Q50907377
The Immaculate Conception 1661 Amgueddfa'r Celfyddydau Cain, Szépmüvészeti Q50988413
The Twelve Apostles by Francisco de Zurbarán 1633 National Museum of Ancient Art Q55418032
Portrait d'Alvar Belásquez de Lara 1650 Goya Museum
Adran Baentiadau'r Louvre
Q56703262
Hercules defeats King Geryon 1634 Amgueddfa'r Prado Q59712135
Saint Didacus of Alcalá 1658 Amgueddfa'r Prado Q59771280
Fray Diego de Deza y Tavera arzobispo de Sevilla 1631 Amgueddfa'r Prado Q59780106
Saint Bonaventure 1659 Amgueddfa'r Prado Q59825554
Don Juan Bazo de Moreda 1655 Sefydliad Celfyddydau Detroit Q64539414
The Entombment of Saint Catherine of Alexandria 160s The Nelson-Atkins Museum of Art Q64547308
Saint Lucy 1636 Q65166791
Virgin of the Clouds 160s Museo de Bellas Artes de Badajoz Q70112226
Miraculous Healing of the Blessed Reginald of Orleans 160s Q70126076
Saint Dominic in Soriano 160s Q70142381
Saint Ambrose 160s Museo de Bellas Artes de Sevilla Q70168015
Saint Gregory 160s Museo de Bellas Artes de Sevilla Q70174603
Saint Jerome 160s Museo de Bellas Artes de Sevilla Q70219882
Bust of Mercedarian 1628 Casgliad preifat Q70240926
Magnificat Anima Mea 160s Casgliad preifat Q70241996
Saint Bonaventure and Saint Thomas Aquinas in Front of the Crucifix 1629 Bode Museum Q70242617
Departure of Saint Peter Nolasco for Barcelona 160s Franz Mayer Museum Q70244519
Appearance of the Virgin to Saint Peter Nolasco 160s Casgliad preifat Q70245340
Capture of Seville 1629 Duke of Westminster collection Q70254335
Crucified Christ 1630 Museo de Bellas Artes de Sevilla Q70263674
Crucified Christ 1630 Q70294074
Holy Family with Saint John the Baptist as a Child and His Parents 160s Casgliad preifat Q70295976
Friar Jerónimo Pérez 160s Academia Real de Bellas Artes, San Fernando Q70297127
Friar Francisco Zumel 160s Academia Real de Bellas Artes, San Fernando Q71453096
Friar Pedro Machado 160s Academia Real de Bellas Artes, San Fernando Q71456219
Sweets on a Silver Plate 160s Casgliad preifat Q71493461
Friar Hernando de Santiago 160s Academia Real de Bellas Artes, San Fernando Q71512429
Venerable Jerónimo Miguel Carmelo 160s Q71513717
Basket of Apples and Peaches 1630 Casgliad preifat Q71516351
Dominican Saint Reading 160s Q71517252
Veil of Veronica 1631 Casgliad preifat Q71583875
Veil of Veronica 160s Q71585095
Veil of Veronica 160s Q71586090
Veil of Veronica 160s Q71586436
Ram with Tied Feet 1631 Q71614280
Blessed Thomas of Zumárraga 160s Casgliad preifat Q71759557
Saint Francis Kneeling in Meditation 160s Museum Kunstpalast Q71760200
Family of the Virgin 160s art collection of Juan Abelló Gallo Q71847172
Flight into Egypt 16th century Casgliad preifat
Seattle Art Museum
Q71858734
Miracle of the Portiuncula 160s Museo de Cádiz Q71864330
Friar Diego de Deza 160s Amgueddfa Norton Simon Q71877265
Portrait of a Spanish Lady as Elizabeth of Hungary 1660 Casgliad preifat Q73372327
The Immaculate Conception Oriel Genedlaethol Iwerddon Q77942637
Saint Diego of Alcalá 1640 Oriel Genedlaethol Iwerddon Q77969896
Saint Rufina Oriel Genedlaethol Iwerddon Q77992354
St. Francis Contemplating a Skull 1635 Amgueddfa Gelf Saint Louis Q78729733
The Holy Face 160s Q85137315
Christ on the Cross 1635 Museo de Bellas Artes de Sevilla Q85138395
Immaculate Conception 1635 Museo Diocesano de Arte Antiguo (Sigüenza) Q85139311
Saint Peter Martyr Q85140357
San Blas National Museum of Art of Romania Q86297750
Santo Domingo de Guzman Q86298149
Saint Peter 1633 National Museum of Ancient Art Q86924689
Saint Peter's Repentance 160s El Greco Museum Q86925387
Saint Paul 1633 National Museum of Ancient Art Q86925510
Saint John the Evangelist 1633 National Museum of Ancient Art Q86925520
James the Great 1633 National Museum of Ancient Art Q86925615
Saint Andrew 1633 National Museum of Ancient Art Q86925758
Saint Philip 1633 National Museum of Ancient Art Q86926161
Saint Bartholomew 1633 National Museum of Ancient Art Q86926369
Saint James the Less 1633 National Museum of Ancient Art Q86926373
Saint Simon 1633 National Museum of Ancient Art Q86926410
Saint Judas Thaddaeus or Saint Matthew 1633 National Museum of Ancient Art Q86926463
Pentecost 1635 Museo de Cádiz Q87010984
Portrait of Doctor Juan Martínez Serrano 1635 Casgliad preifat Q87011483
Portrait of a Doctor of Law 160s Isabella Stewart Gardner Museum Q87012741
Portrait of Don Alonso Verdugo de Albornoz 1635 Gemäldegalerie Berlin Q87014975
Portrait of Andrés Conde de Ribera 1635 Museo de Bellas Artes de Sevilla Q87015634
Saint Francis kneeling 1635 Casgliad preifat Q87068890
Saint Francis 1635 Milwaukee Art Museum Q87068900
Christ on the Cross 160s Casgliad preifat Q87147552
Christ on the Cross 160s Q87147557
Christ on the Cross 160s Museo de Bellas Artes de Sevilla Q87147613
Madonna and Child in Glory 160s Casgliad preifat Q87148384
Ram with Tied Feet 160s Casgliad preifat Q87148389
Ram with Tied Feet 160s Casgliad preifat Q87148393
Veil of Veronica 160s Apelles collection Q87197092
Virgin of Mercy with Two Mercedarians 160s Casgliad preifat Q87203778
Saint Anthony Abbot 1636 Casgliad preifat Q87212461
Christ on the Cross 160s Q87410994
Adoration of the Shepherds 1638 Museum of Grenoble Q87411279
Circumcision 1639 Museum of Grenoble Q87464944
Adoration of the Magi 160s Museum of Grenoble Q87464946
Saint John the Baptist 160s Museo de Cádiz Q87464954
Saint Lawrence 160s Museo de Cádiz Q87465199
Angel Carrying a Thurible 160s Museo de Cádiz Q87465549
Angel Carrying a Thurible 160s Museo de Cádiz Q87465554
Saint Bruno 160s Museo de Cádiz Q87487377
Saint Anthelm 160s Museo de Cádiz Q87487642
Saint Hugh, Bishop of Grenoble 160s Museo de Cádiz Q87487850
Saint Artaldus 160s Museo de Cádiz Q87488009
Blessed Niccolò Albergati 160s Museo de Cádiz Q87488015
Saint Hugh, Bishop of Lincoln 160s Museo de Cádiz Q87488023
Blessed John Houghton 160s Museo de Cádiz Q87488030
Saint Bruno in Ecstasy 160s Museo de Cádiz Q91057396
Virgin of the Rosary with Two Carthusians 160s National Museum Poznań Q91057748
Mass of Father Cabañuelas 1638 Q91058458
Friar Andrés de Salmeron Comforted by Christ 1639 Q91059525
Friar Gonzalo de Illescas 1639 Q91061354
Friar Martín de Vizcaya Giving Alms 1639 Q91061937
Friar Fernando Yáñez Refusing the Biretta of the Archbishop of Toledo 1639 Q91062377
Farewell of Father Juan de Carrión 1639 Q91062387
Friar Diego de Orgaz's Fight Against the Demons 1639 Q91062713
Friar Pedro de Salamanca's Premonitory Vision 1639 Q91063211
Dinner at Emmaus 1639 Museo Nacional de San Carlos Q91063454
São Mateus 1633 National Museum of Ancient Art Q96276586
São Tomé 1633 National Museum of Ancient Art Q96276686
Agnus Dei (1639) 1639 Q96856907
Blessed Henry Suso 160s Q97159321
Q97159322 1639 Q97159322
Saint Luis Beltrán 160s Q97159336
Eternal Father 160s Museo de Bellas Artes de Sevilla Q97163799
Christ on the Cross 160s Museum of Fine Arts of Asturias Q97170348
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

CyfeiriadauGolygu

  1. "Seventeenth-century Art and Architecture". google.com.
  2. Baticle, Jeannine. "Francisco de Zurbarán: A Chronological Review".Yn Baticle, Jeannine. Zurbarán. Yr Amgueddfa Gelf Fetropolitan (1987), tud. 53.
  3. "Zurbarán, 1598–1664". google.com. t. 135.
  4. Gállego a Gudiol 1987, tud. 13.
  5. Gállego a Gudiol 1987, tud. 16.
  6. Gállego a Gudiol 1987, tud. 73.
  7. 7.0 7.1 Ressort a Jordan, Grove Art Online.
  8. Goodwin, Robert (2015). Spain. Efrog Newydd: Bloomsbury Press. t. 474. ISBN 9781620403600.
  9. Gállego a Gudiol 1987, tud. 15.
  10. Gállego a Gudiol 1987, tud. 60–61.
  11. Gállego a Gudiol 1987, tud. 20, 67.
  • Gállego, Julián; Gudiol, José (1987). Zurbarán . Llundain: Alpine Fine Arts Collection, Ltd. ISBN 0-88168-115-6 ISBN   0-88168-115-6
  • Ressort, Claudie; Jordan, William B. "Zurbarán, de." Grove Art Online. Oxford Art Online. Gwasg Prifysgol Rhydychen.
  • Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Zurbaran Francisco". Encyclopaedia Britannica (11eg argraffiad). Gwasg Prifysgol Caergrawnt.