Giovanni Battista Riccioli

Seryddwr Eidalaidd oedd Giovanni Battista Riccioli (17 Ebrill 159825 Mehefin 1671).

Giovanni Battista Riccioli
Giovanni Battista Riccioli.jpg
Darluniad o Giovanni Battista Riccioli.
GanwydGaleazzo Riccioli Edit this on Wikidata
17 Ebrill 1598 Edit this on Wikidata
Ferrara Edit this on Wikidata
Bu farw25 Mehefin 1671 Edit this on Wikidata
Bologna Edit this on Wikidata
ymgynghorydd y doethor
  • Giuseppe Biancani Edit this on Wikidata
Galwedigaethselenographer, diwinydd, seryddwr, mapiwr, academydd, ysgrifennwr, athronydd Edit this on Wikidata
Cyflogwr

Ganed ef yn Ferrara, yn Nhaleithiau'r Babaeth, ac ymunodd â Chymdeithas yr Iesu ym 1614. Wedi iddo astudio'n fanwl bob cangen o wybodaeth fel eu dysgid yn yr oes honno, dewiswyd ef yn athro athroniaeth, rhethreg, barddoniaeth, a diwinyddiaeth yng ngholegau'r Iesuwyr yn Parma a Bologna. Serch, gan fod ei dueddfryd naturiol yn ei arwain i astudio daearyddiaeth a seryddiaeth, rhoddodd i fyny'r swyddi hyn, ac ymroddodd i efrydu'r gwyddorau hynny.

Ym 1653 cyhoeddwyd ganddo draethawd ar bwnc seryddiaeth, a elwid Almagestum Novum. Yr oedd y byd dysgedig y pryd hwn yn rhanedig yn eu barnau am gyfundrefn y greadigaeth, rhwng dilynwyr Aristoteles a disgyblion Nicolaus Copernicus. Yn yr Almagestum mae Riccioli, ar ôl egluro syniadau Copernicus ynghylch symudiad y ddaear, yn dwyn ymlaen restr faith o wrthwynebiadau iddynt. Y mae'n cydnabod, fodd bynnag, po mwyaf y bydd i ni chwilio'r ddamcaniaeth am amrywiol symudiadau'r ddaear, mwyaf yn y byd y rhaid i ni edmygu athrylith a synnwyr Copernicus, yr hwn a lwyddodd i egluro mewn dull mor syml wahanol bethau yn dal perthynas â'r cyrff nefol, a gofidia fod ffrwyth dychymyg disglair, fel y dywed, yn cael eu gosod allan ganddo fel gwirioneddau sylweddol. Y mae'r edmygedd a amlygir gan Riccioli yn wastad o Copernicus, ac hyd yn oed y dull yn yr hwn y mae ei wrthwynebiadau i'w ddamcaniaeth yn cael eu gosod allan, wedi arwain llawer i gredu fod yr Iesuwr dysgedig hwn yn credu yn ei galon yr un peth am gyfundrefn y greadigaeth â Copernicus. Cynnwysa'r Almagestum rannau a ddengys fod yr awdur yn ddarostyngedig i ragfarnau'r oes.

Cyhoeddodd Riccioli waith ar ddaearyddiaeth a môr-ddarluniaeth, yn yr hwn y rhoddir adroddiad o'r gweithrediadau a ddygwyd ymlaen ganddo ef a Francesco Maria Grimaldi o berthynas i gyhydedd y ddaear. Ym 1665, cyhoeddodd ei Astronomia Reformata. Ysgrifennai Riccioli ei draethodau yn Lladin, yn groes i esiampl Galileo Galilei o ysgrifennu ar bynciau gwyddonol drwy gyfrwng iaith y werin.[1] Bu farw Riccioli—yr hwn, fe allai, a fu yn fwy defnyddiol i ddynolryw fel un yn cofnodi darganfyddiadau rhai eraill nag fel darganfyddwr ei hun—yn Bologna ym 1671, yn 73 oed.

LlyfryddiaethGolygu

  • Geographicae crucis fabrica et usus (Bologna, 1643).
  • Almagestum novum astronomiam veterem novamque complectens (Bologna, 1651, 1653).
  • Theses astronomicae de novissimo comete anni 1652 (Bologna, 1653), gwaith di-enw a briodolir i Riccioli.
  • Geographiae et hydrographiae reformatae (Bologna, 1661; Fenis, 1672).
  • Astronomiae reformatae, dwy gyfrol (Bologna, 1665).
  • Vindiciae kalendarii Gregoriani adversus Franciscum Leveram (Bologna, 1666), cyhoeddwyd dan yr enw Michele Manfredi.
  • Argomento fisico-mattematico… contro il moto diurno della terra (Bologna, 1668).
  • Apologia proargumento physico-mathematico contra systema Copernicanum (Fenis, 1669).
  • Chronologiae reformatae et ad certas conclusiones redactae, tair cyfrol (Bologna, 1669).

CyfeiriadauGolygu

  1. (Saesneg) Luigi Campedelli, "Riccioli, Giambattista" yn Complete Dictionary of Scientific Biography. Adalwyd ar wefan Encyclopedia.com ar 20 Tachwedd 2022.
Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun sydd wedi ei addasu o Y Gwyddoniadur Cymreig, cyhoeddiad sydd yn y parth cyhoeddus.