Grwst

Sant Cymreig cynnar (bl. diwedd y 6g)

Sant Cymreig cynnar oedd Grwst (bl. diwedd y 6g). Mae'n nawddsant plwyf Llanrwst yn Sir Conwy, gogledd Cymru. Mae peth amryfusedd ynglŷn â'i enw cywir: cyfeirir ato hefyd fel Crwst, Gwrwst a Gorwst.[1] Mae Eglwys Sant Grwst, eglwys plwyf Llanrwst, wedi ei chysegru iddo.[1]

Grwst
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Cysylltir gyda Trillo, Deiniol Edit this on Wikidata
Llinach Urien Rheged Edit this on Wikidata

Hanes a thraddodiadGolygu

 
Eglwys Sant Grwst

Ychydig a wyddys am Grwst. Roedd yn sant Celtaidd o'r 6g ac yn ddisgynydd i un o linachau brenhinol pwysicaf yr Hen Ogledd. Yn ôl yr achau traddodiadol a geir yn y testun Bonedd y Saint, roedd yn fab i Gwaith Hengaer, un o ddisgynyddion Urien Rheged a Coel Hen, a'i fam oedd Euronwy ferch Clydno Eiddin.[1]

Yn ôl un traddodiad, Crwst a'i gyd-seintiau Trillo a Deiniol a ardystiodd rodd o dir i Sant Cyndeyrn gan y brenin Maelgwn Gwynedd[2], ond roedd Maelgwn yn teyrnasu cenhedlaeth neu ddwy o flaen cyfnod Crwst.

Roedd cerflun pren o Sant Grwst yn eglwys Llanrwst hyd at gyfnod y Diwygiad Protestannaidd pan gafodd ei ddinistrio gan Brotestaniaid selog (gweler hefyd Derfel).[2]

Gŵyl mabsant: 1/2 Rhagfyr yn wreiddiol; 11 Rhagfyr ers newid y calendr yn 1752.

CyfeiriadauGolygu

  1. 1.0 1.1 1.2 Eglwys Sant Grwst a Chapel Gwydir[:] Taith Trwy Hanes (Prosiect Drysau Cysegredig, Cyngor Bwrdeisdref Sirol Conwy)
  2. 2.0 2.1 T.D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Caerdydd, 2000).

Gweler hefydGolygu