Rhestr o seintiau Cymru

Rhestr Wikidata
Rhestr o seintiau Cymru, a'u dyddiau gŵyl, gan Gutun Owain (fl. tua 1425 - 1498).

Dyma restr o seintiau Cymru. Mae gan bob sant neu santes a restrir yma gysylltiad cryf â Chymru gydag un eglwys o leiaf yno wedi'i chysegru iddo/iddi.

Yn ôl un ffynhonnell cynnar: Nyd oes wlad yn holl Gred o gymaint o dir a chymaint o saint ynddei ag oedd gynt ymhlith Cymbry.[1]

Cafodd dros 90 o fenywod eu cydnabod yn seintiau, ac yn eu plith y mae Elen, 24 o ferched Brychan Brycheiniog, gan gynnwys: Arianwen, Rhiangar, Gwladys, Gwrgon, Nefydd, Lleian, Marchell, Meleri, Nefyn, Tutglid, Belyau, Ceinwen, Cynheiddon, Ceindrych, Clydai, Dwynwen, Eiluned, Goleudydd, Gwawr, Gwen, Ilud, Tybïe, Tudful, a Tangwystl.

Ni restrir seintiau sy'n gyffredin i draddodiad Cristnogol Ewrop, sydd gan amlaf yn gymeriadau Beiblaidd, er bod gan rai ohonyn nhw sawl eglwys wedi'i chysegru yn ei enw yng Nghymru, e.e. Sant Mihangel a'r Santes Fair. Dylanwad y Sistersiaid oedd yn bennaf cyfrifol am newid enw eglwys o'r enw'r santes leol i'r enw Mair a dylanwad y Normaniaid sy'n cyfrifol am newid enw i Fihangel. [2]

Mae'r Cognatio de Brychan 11g yn rhestru ei 24 o ferched a 11 o feibion. Mae dogfennau diweddarach yn ychwanegu enwau ond fel arfer mae yna cyfeiriad atynt fel mab neu ferch rhywun arall hefyd a dylid dehongli y geiriau "merch Brychan" i golygu disgynnydd benywaidd Brychan - wyres neu or-wyres. Mae Bonedd y Saint yn draethodyn achyddol yn manylu yr achau seintiau Brythoneg gynnar. Mae'n amrhyw llawysgrifau wahanol hefyd ar gael yn dyddio o'r 13g i'r 17g, er bod y deunydd â gwreiddiau hen iawn.

Mae'r rhestr hon yn anghyflawn ac mae croeso i chwi ychwanegu ati. Ar hyn o bryd mae'r rhestr mor anghyflawn ac anghywir nid yw yn dibenadwy.

AGolygu

BGolygu

CGolygu

DGolygu

EGolygu

FfGolygu

GGolygu

HGolygu

IGolygu

LlGolygu

MGolygu

NGolygu

PGolygu

RGolygu

RhGolygu

SGolygu

TGolygu

UGolygu

Rhestr seintiau Cymru, gyda manylion llawnGolygu

Rhestr Wicidata:

benywaiddGolygu

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Elen Luyddog Erging Eudaf Hen Peblig
Flavius Victor
Anwn Dynod
Gastyne
Sevira ferch Macsen
Owain fab Macsen Wledig
340 420 22 Mai
2 Santes Marchell o Dalgarth Aberhonddu 375
3 Gwawr ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan Llywarch Hen 400
4 Cain ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 425 8 Hydref
5 Dwynwen ach Brychan Aberhonddu Brychan 450 460
6 Ina ach Cynyr Cymru Cynyr Goch 450 467 4 Mehefin
7 Gwen o Gernyw Penfro Cynyr Goch Nwyalen ach Selyf
Cybi
463 544 18 Hydref
8 Gwladys ach Brychan Aberhonddu Brychan Maches
Cado
Cadoc
Cynidr
500 29 Mawrth
9 Eiluned ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500 1 Awst
10 Arianwen ach Brychan Aberhonddu Brychan 500
11 Rhuddlad Llanrhuddlad 500 4 Medi
12 Clydai ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
13 Maches Teyrnas Gwent Gwynllyw Gwladys ach Brychan 500 600
14 Tutglud ach Brychan Aberhonddu Brychan 500
15 Belyau ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
16 Gwenonwy ach Meurig Aberhonddu Meurig ap Tewdrig Meugan
Hywyn
500
17 Tangwystl ach Brychan Aberhonddu Brychan Marchell 500
18 Gwrgon Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
19 Ceindrych Teyrnas Brycheiniog Brychan 500
20 Lleucu Llangwyryfon 500
21 Afrelia 500
22 Non Sir Benfro Cynyr Goch Dewi 500 600 3 Mawrth
23 Eurgain ach Maelgwn Gwynedd Cymru 510 29 Mehefin
24 Callwen Defynnog 530 1 Tachwedd
25 Gwenfyl Defynnog 530 1 Tachwedd
26 Canna Cymru Q19665654 Crallo
Eilian
600 501 25 Hydref
27 Dwywe Cymru Gwallog Deiniol 600
28 Enghenedl Ynys Môn Elisedd ap Gwylog 600 30 Medi
29 Llechid Gwynedd Ithel Hael 600 1 Rhagfyr
30 Gwenfaen Ynys Môn Pawl Hen 600 4 Tachwedd
31 Cywair Cymru 600 11 Gorffennaf
32 Gwen ferch Cynyr Penfro Cynyr Goch Cybi 600 18 Hydref
33 Tegau Eurfron Cymru Cadfarch
Maethlu
Cawrdaf mab Caradog Freichfras
600
34 Gwen o Gernyw Penfro Nwyalen ach Selyf
Cybi
600 544 18 Hydref
35 Llŷr Forwen Cymru 600
36 Marchell Bangor-is-y-coed Tangwystl ach Brychan Ina ach Cynyr 610 5 Medi
37 Gwenffrewi Tegeingl 635 680 3 Tachwedd
38 Mari'r Fantell Wen Ynys Môn 1735 1789
39 Tudful ach Brychan Aberhonddu Brychan Broch 480 23 Awst
40 Gwenllwyfo Ynys Môn 30 Tachwedd
41 Melangell Arfon 641 27 Mai
42 Santes Eurgain Llaneurgain Caradog 1
43 Tybïe ach Brychan Aberhonddu Brychan
44 Cenhedlon ach Briafael Aberhonddu 700
45 Cynheiddon ach Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan Cymorth
46 Dilig Pontardawe
47 Eurfyl ach Padarn Powys Padarn 6 Gorffennaf
48 Meleri ach Brychan Aberhonddu Brychan
49 Nefyn ach Brychan Aberhonddu Brychan Urien Rheged
50 Nwyalen ach Selyf Cymru Gwen o Gernyw
Gwen o Gernyw
51 Anhun ach Gwrthyfer Ceredigion


gwrywaiddGolygu

# enw delwedd man geni tad mam plentyn/plant Ganwyd Bu Farw dydd gŵyl
1 Mellonius Caerdydd 229 314 22 Hydref
2 Peblig Cymru Macsen Wledig Elen Luyddog 380 3 Gorffennaf
3 Dabheog Cymru 400 16 Rhagfyr
4 Brychan Talgarth Cynog ap Brychan
Dingad o Landingad
Gwladys ach Brychan
Cain ach Brychan
Dwynwen ach Brychan
Eiluned ach Brychan
Tudful ach Brychan
Tybïe ach Brychan
Q4223189
Gwen o Dalgarth
Meleri ach Brychan
Belyau ach Brychan
Cynheiddon ach Brychan
Tutglud ach Brychan
Nefyn ach Brychan
Arianwen ach Brychan
Clydai ach Brychan
Gwawr ach Brychan
Tangwystl ach Brychan
Marchell
Rhiangar
Neithon Sant
Dyfnan
Menefrida
Lluan
Cynon
Santes Cain
Cleder
Ilud ach Brychan
Tudwen
400 480 6 Ebrill
5 Iago Sant Cymru Gwen Teirbron 401 8 Chwefror
6 Pedrog Cymru Glywys 450 564 4 Mehefin
7 Saint Guéthénoc Cymru 450 5 Tachwedd
8 Gwenog Cymru 450 16 Hydref
9 Sant Guirec Cymru 450
10 Briog Ceredigion 460 502 1 Mai
11 Dyfrig Madley Efrddyl o Erging 465 550 14 Tachwedd
12 Carannog Ceredigion Ceredig ap Cunedda 470 16 Mai
13 Caradog Freichfras Cymru Gwrgan Fawr Gwen o Dalgarth Maethlu
Cadfarch
Q21099330
Cawrdaf mab Caradog Freichfras
470 500 13 Ebrill
14 Cyngar Cymru 470 520 7 Tachwedd
27 Tachwedd
15 Arthfael Teyrnas Morgannwg Hywel fab Emyr Llydaw 482 570 16 Awst
16 Cybi Cernyw
Penmon
Q3945687 Gwen ferch Cynyr 483 555 8 Tachwedd
17 Malo Sir Forgannwg 487 565 15 Tachwedd
18 Cyngar ap Geraint Gwynedd 490 501 7 Tachwedd
19 Sant Samson Sir Forgannwg 490 565 18 Gorffennaf
20 Tudwal Dinbych-y-pysgod 490 564 1 Rhagfyr
21 Paulinus Aurelianus Teyrnas Morgannwg 492 573 12 Mawrth
10 Hydref
22 Cynog ap Brychan Teyrnas Brycheiniog Brychan 500 492 7 Hydref
23 Pawl Hen Cymru Gwenfaen 500 22 Tachwedd
24 Tathan Iwerddon 500
25 Dogfan Cymru 500
26 Celynnin Cymru Cynyr Ceinfarfog 500
27 Austell Teyrnas Brycheiniog 500 600 28 Mehefin
28 Padarn Cymru Eurfyl ach Padarn 500 510 15 Ebrill
21 Mai
29 Stinan Llydaw 500 600
30 Cynidr Cymru Gwynllyw Gwladys ach Brychan 501
31 Saint Lunaire Cymru 509
32 Dewi Sir Benfro Sandde Non 512 589 1 Mawrth
33 Deiniol Cymru Dynod Fawr Dwywe Deiniolen 530 584 11 Medi
34 Cadfan Cymru 530 590 1 Tachwedd
35 Meilyr Sir Forgannwg 535 575 24 Hydref
36 Méen Cymru 540 617 21 Mehefin
37 Tewdrig Teyrnas Glywysing
Cymru
Meurig ap Tewdrig 550 3 Ionawr
38 Tysilio Teyrnas Powys Brochwel Ysgithrog 550 640 8 Tachwedd
39 Aaron o Aleth Cymru 550 552 21 Mehefin
40 Primel Cymru 550
41 Cristiolus Ynys Môn Hywel fab Emyr Llydaw 550 3 Rhagfyr
42 Derfel Gadarn Cymru Hywel fab Emyr Llydaw 566 660 5 Ebrill
43 Llwchaiarn Cymru 580 640 11 Ionawr
44 Teilo Penalun Eusyllt Gwenhaf 600 560 9 Chwefror
45 Cadoc Sir Forgannwg Gwynllyw Gwladys ach Brychan 600 580 24 Ionawr
46 Tudno Cymru 600 5 Mehefin
47 Afan Buallt Gwynedd Gwenhaf 600 17 Tachwedd
48 Eilian Cymru Canna 600 13 Ionawr
49 Mechell Cymru 600 501
50 Euddogwy Cymru 600 615 2 Gorffennaf
51 Deiniolen Bangor Deiniol 600 22 Tachwedd
52 Dona Cymru Selyf ap Cynan 600 1 Tachwedd
53 Curig Cymru 600 15 Mehefin
54 Aerdeyrn Teyrnas Powys 600
55 Aelhaearn Teyrnas Powys
Cymru
600 1 Tachwedd
2 Tachwedd
56 Ilar Teyrnas Ceredigion 600 13 Ionawr
14 Ionawr
15 Ionawr
57 Aelrhiw Y Rhiw 600 9 Medi
58 Allgo Llanallgo Gildas 600 660 27 Tachwedd
59 Asaph Yr Hen Ogledd Sawyl Ben Uchel 600 601 1 Mai
60 Cynhaiarn Caereinion
Cymru
700
61 Arthen ap Seisyll Ceredigion Seisyll ap Clydog Dyfnwal ap Arthwyr 750 807
62 Clydog Cymru 800 19 Awst
3 Tachwedd
63 Caradog Fynach Teyrnas Brycheiniog 1100 1124
64 Rhisiart Gwyn Llanidloes 1537 1584 17 Hydref
65 John Roberts Trawsfynydd 1577 1610
66 George Herbert Trefaldwyn Q5801972 Q76305015 1593 1633 27 Chwefror
67 David Lewis Y Fenni 1616 1679 27 Awst
68 John ap John Rhiwabon 1625 1697
69 Philip Evans Trefynwy
Sir Fynwy
1645 1679 25 Hydref
70 John Lloyd Sir Frycheiniog 1649 1679 25 Hydref
71 John Jones Llanfaredd 1731 1813
72 John Rowland Thomas Penrhyndeudraeth 1881 1965
73 Daniel P Williams Pen-y-groes 1882 1947
74 John Jones Clynnog Fawr 1598
75 Barrwg Cymru 27 Medi
76 Brynach Mynfer ach Brynach
Mwynen ach Brynach
Mabyn ach Brynach
Endelyn ach Brynach
600 7 Ebrill
77 Cynllo Ceredigion 8 Awst
78 Peris Cymru 11 Rhagfyr
79 Dingad o Landingad Teyrnas Powys Brychan 1 Tachwedd
80 Sant Caradoc Cymru 1124
81 Fflewyn Gwynedd Ithel Hael Tanwg
Gredifael
82 Tanwg Ynys Môn Ithel Hael 10 Hydref
83 Gwynhoedl Cymru Seithenyn
84 Gwynin Gogledd Cymru
85 Sannan 29 Ebrill
86 Tyfaelog Teyrnas Brycheiniog 26 Chwefror
1 Mawrth
87 Gwrddelw Caerllion
88 James Birch Sir Benfro 1800
89 Cynhafal Sir Ddinbych 5 Hydref
90 Gwyddelan Gwynedd 22 Awst
91 Cadfarch Gogledd Cymru Caradog Freichfras Tegau Eurfron 24 Hydref
92 Cynon Teyrnas Brycheiniog Brychan 9 Tachwedd
93 Cwyfan Ynys Môn
94 Hychan Sir Ddinbych 8 Awst
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Seintiau a merthyron diweddarGolygu

Gweler hefydGolygu

  • welshsaints.ac.uk' adalwyd 13 Medi 2019.
  • cyf Brereton, T.D. 2000 The Book of Welsh Saints, Glyndwr