Karl Adam

Diwinydd Almaenig ac offeiriad Catholig oedd Karl Adam (22 Hydref 1876 – 1 Ebrill 1966).[1]

Karl Adam
Ganwyd22 Hydref 1876 Edit this on Wikidata
Pursruck, Freudenberg Edit this on Wikidata
Bu farw1 Ebrill 1966 Edit this on Wikidata
Tübingen Edit this on Wikidata
DinasyddiaethYr Almaen Edit this on Wikidata
Alma mater
  • Prifysgol München Edit this on Wikidata
Galwedigaethdiwinydd, academydd Edit this on Wikidata
Cyflogwr
  • Prifysgol Tübingen Edit this on Wikidata
TadClemens Adam Edit this on Wikidata
MamBabette Adam Edit this on Wikidata
Gwobr/auCroes Cadlywydd Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Urdd Sant Mihangel Edit this on Wikidata

Ganwyd yn Pursuck in Oberpfalz, a leolir heddiw ym mwrdeistref Freudenberg, ger Amberg, Bafaria. Cafodd ei addysg yn y gymnasiwm yn Amberg a'r Coleg Diwinyddol ac Athronyddol yn Regensburg, ac enillodd ei ddoethuriaeth o Brifysgol München ym 1904. Cafodd ei ordeinio ym 1900, a threuliodd ddwy flynedd ar y plwyf. Dychwelodd i München ym 1908 i fod yn diwtor, a fe'i penodwyd yn athro yno ym 1915. Dwy flynedd yn ddiweddarach fe gymerodd y Gadair Ddiwinyddiaeth Foesol ym Mhrifysgol Strasbwrg, ond bu'n rhai iddo adael yn ôl telerau Cytundeb Versailles a oedd yn gwahardd dinasyddion Almaenig rhag Alsás.[2] Dychwelodd i Goleg Diwinyddol Regensburg i addysgu diwinyddiaeth ym 1918, a'r flwyddyn olynol aeth i Brifysgol Tübingen i gymryd y Gadair Ddiwinyddiaeth Ddogmataidd. Yno, fe draddododd ei ddarlithoedd enwog ar bwnc yr Eglwys.

Canolbwyntiodd Adam ar hanes dogma yn ei waith cynnar. Roedd yn hoff iawn o Dadau'r Eglwys, a fe'i nodir am ei arbenigedd ar batristeg a Tertullian ac Awstin o Hippo yn enwedig. Yn ei ddiwinyddiaeth hanesyddol, cafodd ei ddylanwadu gan weithiau Ignatius Döllinger, Joseph Schnitzer, ac Albert Ehrhard, ac o ganlyniad cafodd ei rybuddio gan Swyddfa Sanctaidd y Fatican sawl gwaith rhag cael ei geryddu. Yn Tübingen, trodd at ddiwinyddiaeth systematig a dulliau ffenomenolegol. Pwysleisiodd ddisgrifiadau Pawl o'r Eglwys Gristnogol fel corff o ddilynwyr, gan felly portreadu'r Eglwys fel cymuned yn hytrach na sefydliad fel y mynnai Cyngor Cyntaf y Fatican, neu gymhlethfa fel y dadleuai'r Protestaniaid. Cyhoeddodd ei lyfr enwocaf, Das Wesen des Katholizismus ("Hanfod Catholigiaeth"), ym 1924. Ysgrifennodd hefyd driawd ar fywyd Iesu Grist: Jesus Christus (1935), Christus unser Bruder ("Crist ein Brawd"; 1938), a Der Christus des Glaubens ("Crist y Ffydd"; 1954). Agweddau cerygmataidd sydd i'w Gristoleg, a gwelir dylanwad y newydd-ramantiaeth a oedd yn boblogaidd yn yr Almaen yn y cyfnod rhwng y rhyfeloedd.[1]

Ym 1933, galwodd Adam am ailgymodi Sosialaeth Genedlaethol â Chatholigiaeth a chyhoeddodd draethawd yn cefnogi Adolf Hitler. Y flwyddyn olynol, fe newidiodd ei farn, a chafodd ei erlid gan yr awdurdodau am iddo ladd ar baganiaeth Diwtonaidd mewn anerchiad i ieuenctid Catholig yn Stuttgart. Er mwyn iddo gadw ei hawl i addysgu, cytunodd Adam i beidio â beirniadu'r llywodraeth byth eto.[2] Yn ei lyfr Una Sancta (1948), lluniai dadl Gatholig dros eciwmeniaeth. Ymddeolodd o'i swydd yn Tübingen ym 1949, a daliai'r teitl athro emeritws hyd ddiwedd ei oes. Bu farw yn y dref honno yn 89 oed. Cafodd ddylanwad ar sawl diwinydd Catholig yn ail hanner yr 20g, gan gynnwys Karl Rahner, Edward Schillebeeckx, Hans Küng, a Walter Kasper.

LlyfryddiaethGolygu

  • Der Kirchenbegriff Tertullians (1907)
  • Die Eucharistielehre des heiligen Augustin (1908)
  • Das sogenannte Busseedikt des Papstes Kalixtus (1917)
  • Die kirchliche Sündervergebung nach dem heiligen Augustin (1917)
  • Das Wesen des Katholizismus (1924)
  • Jesus Christus (1935)
  • Christus unser Bruder (1938)
  • Una Sancta (1948)
  • Der Christus des Glaubens (1954)

CyfeiriadauGolygu

  1. 1.0 1.1 Robert A. Krieg, "Karl Adam" yn Biographical Dictionary of Christian Theologians, golygwyd gan Patrick W. Carey a Joseph T. Lienhard (Westport, Connecticut: Greenwood, 2000), tt. 7–8.
  2. 2.0 2.1 Robert A. Krieg, "Karl Adam, National Socialism, and Christian tradition", Theological Studies 60 (1999).

Darllen pellachGolygu

  • Robert A. Krieg, Karl Adam: Catholicism in German Culture (Notre Dame Press, 1992).