Eglwys fawr yn Amwythig, Gorllewin Canolbarth Lloegr, yw Abaty Amwythig (enw llawn: Eglwys Abadol Sant Pedr a Sant Paul, Amwythig). Mynachdy Benedictaidd ydoedd gynt, ond mae bellach yn eglwys blwyf.

Abaty Amwythig
Mathabaty, eglwys Edit this on Wikidata
Ardal weinyddolAmwythig
Sefydlwyd
  • 11 g Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirSwydd Amwythig
(Sir seremonïol)
GwladBaner Lloegr Lloegr
Cyfesurynnau52.7075°N 2.7442°W Edit this on Wikidata
Cod OSSJ4984412474 Edit this on Wikidata
Map
Arddull pensaernïolpensaernïaeth Romanésg, pensaernïaeth Gothig Edit this on Wikidata
Statws treftadaethadeilad rhestredig Gradd I, heneb gofrestredig Edit this on Wikidata
Sefydlwydwyd ganRoger o Drefaldwyn, Iarll 1af Amwythig Edit this on Wikidata
Cysegrwyd iSant Pedr, yr Apostol Paul, y Wir Grog Edit this on Wikidata
Manylion
EsgobaethEsgobaeth Caerlwytgoed Edit this on Wikidata

Fe'i sefydwyd yn 1083 fel abaty Benedictiaidd gan Roger o Drefaldwyn, Iarll cyntaf Amwythig. Tyfodd i fod yn un o'r abatai pwysicaf yn Lloegr, ac yn ganolfan bererindod o bwys. Er i lawer o'r adeilad gael ei ddinistrio yn yr 16g, goroesodd corff yr eglwys fel eglwys blwyf.

Yn 1138 symudwyd gweddillion y Santes Gwenffrewi i'r abaty o Wytherin, Conwy.[1] Daeth ei chreiriau yn ganolbwynt ar gyfer pererindodau i'r abaty yn ddiweddarach.

Ar dir yr abaty mae cofeb i'r bardd Wilfred Owen, gan y cerflunydd Paul de Monchaux.[2]

Cyfeiriadau

golygu
  1. Ray Spencer, A Guide to the Saints of Wales and the West Country (Llanerch, 1991)
  2. "Symmetry - Wilfred Owen Memorial Sculpture". War Memorials Online (yn Saesneg). Cyrchwyd 6 Hydref 2022.