Brian Morgan Edwards

Dyn busnes a gwleidydd o Gymro oedd Brian Morgan Edwards (7 Gorffennaf 1934 – Rhagfyr 2002). Yn 1969 buddsoddodd yn y cwmni recordio newydd, Sain.

Brian Morgan Edwards
1970-poster-morgan-edwards.jpg
Poster etholiad 1970 Brian Morgan Edwards
Ganwyd7 Gorffennaf 1934 Edit this on Wikidata
Bu farwRhagfyr 2002 Edit this on Wikidata
DinasyddiaethBaner Cymru Cymru
Galwedigaethperson busnes Edit this on Wikidata

BywgraffiadGolygu

Ganed Edwards yn Abertawe ac enillodd le yn Ysgol Economeg Llundain, lle roedd yn gyd-sylfaenydd y Tankard Club, clwb bwyta ar gyfer graddedigion LSE. Ei swydd gyntaf oedd fel gwerthwr cyfrifiadur gydag IBM, a buan y enillodd lwyddiant yn y maes hwnnw. Yn 1961 fe'i penodwyd yn brif werthwr ar gyfer cyfres 3000, system gyfrifiadurol newydd a ddefnyddiodd gerdyn dyrnu maint bach newydd ac a ddyluniwyd ar gyfer y busnes llai. Trwy dreulio ei benwythnosau yn gyrru o amgylch ystadau diwydiannol gorllewin Llundain, a bore Llun yn cyflwyno rhestr o enwau cwmnïau i'w ysgrifennydd, fe greodd ddilyniant cryf o ddarpar gwsmeriaid yn gyflym.

Cyfarfu â'i wraig Rona, a oedd fel ef ei hun yn frodor o Gymru, tra roedd y ddau ohonyn nhw'n byw yn Llundain, ac yn fuan ar ôl eu priodas symudodd y pâr yn ôl i'w gwlad enedigol, gan ymgartrefu ym Mhwllheli ym Mhenrhyn Llŷn yn y pen draw. Roedd Morgan Edwards wedi bod yn gefnogwr selog i'r Blaid Geidwadol, ar adeg llywodraeth Harold Macmillan ac Etholiad Cyffredinol 1964, a ddaeth â Harold Wilson i'r llywodraeth am y tro cyntaf. Y dydd Sul ar ôl yr Etholiad Cyffredinol hwnnw cymerodd drosodd (trwy gydsyniad) stondin plaid Gomiwnyddol yng Nghornel y Llefarydd yng Nghornel Hyde Park a chyhoeddodd "Croeso i gyfarfod cyntaf Torïaid Hyde Park - byddwn yn siarad yma bob dydd Sul nes bydd y Ceidwadwyr yn cael eu dychwelyd i rym". Gyda chefnogaeth John Goss, Michael Brotherton, William List, Christopher Horne ac eraill daeth Torïaid Hyde Park yn sefydliad ymgyrchu blaenllaw yn y Blaid Geidwadol. Ond buan y trodd y cyfuniad o briodas â Rona a phreswylio yng Nghymru ef yn Genedlaetholwr Cymreig brwd, a chefnogodd yr achos hwnnw am nifer o flynyddoedd. Ef oedd ymgeisydd seneddol Plaid Cymru ar gyfer etholaeth Gogledd Caerdydd yn etholiad cyffredinol 1970 .

Yn unol â'i ddiddordeb gwladgarol Cymraeg, ym 1969 cefnogodd ffurfio'r cwmni recordio Cymreig, Sain, mewn partneriaeth â'r cantorion Cymraeg Dafydd Iwan a Huw Jones.[1]. Buddsoddodd £500 yn y cwmni a chynnig ei brofiad ef o'r byd busnes.[2] Roedd Morgan Edwards a Dafydd Iwan hefyd yn rhan o sefydlu Cymdeithas Tai Gwynedd, y Gymdeithas Tai wledig gyntaf yng Nghymru, elusen sy'n darparu tai fforddiadwy i bobl mewn angen, yn enwedig yr henoed a theuluoedd incwm isel.[3]

Ym 1976, roedd Edwards yn rhan o ddirprwyaeth pedwar dyn Plaid Cymru a ymwelodd â Libya i astudio adeiladu ysgolion ac ysbytai. Honnwyd yn ddiweddarach fod yr ymweliad wedi arwain at rodd o £25,000 i Plaid Cymru gan y Cyrnol Gaddafi, ond gwrthododd Plaid Cyrmu yr honiad. Roedd Edwards yn Drysorydd Plaid Cymru ar y pryd.[4]

Edwards oedd prif ysgogydd ffurfiad Grŵp yr Hydro, grŵp pwyso o fewn Plaid Cymru oedd yn sefyll yn erbyn Grŵp Chwith Cenedlaethol y blaid a ffurfiwyd flwyddyn ynghynt. Fe’i sefydlwyd yng Ngwesty’r Hydro, Llandudno, ar gyrion cynhadledd Plaid Cymru 1982. Prif nod y grŵp oedd ailsefydlu hunanlywodraeth i Gymru, heb ei gymhwyso gan unrhyw ddogma ideolegol, fel prif nod Plaid Cymru.[5]

Bu farw Brian Morgan Edwards ym mis Rhagfyr 2002, a bu farw ei wraig Rona, Llywydd Undeb Bridge Cymru a Chadeirydd Cymdeithas Bridge Gogledd Cymru, fis yn ddiweddarach ym mis Ionawr 2003.

CyfeiriadauGolygu

  1. BBC News
  2.  Swn Sain. Y Blog Recordiau Cymraeg (6 Hydref 2019). Adalwyd ar 15 Tachwedd 2020.
  3. "Hanes Cymdeithas Tai Gwynedd" [History of Gwynedd Housing Association]. Cymdeithas Tai Gwynedd. Cyrchwyd 24 July 2018.
  4. "Plaid Cymru rejects claim of Gaddafi donation". BBC News. 28 September 2016. Cyrchwyd 16 August 2018.
  5. Y Llyfrgell Genedlaethol Fonds GB 0210 HYDRO - Plaid Cymru: Hydro Group Papers