Agor y brif ddewislen

Dinas fwya'r Alban yw Glasgow (Gaeleg: Glaschu;[1] Sgoteg: Glesga) a pedwaredd dinas fwyaf gwledydd Prydain o ran maint[2]. Saif ar Afon Clud yng ngorllewin iseldiroedd y wlad. Er taw Glasgow yw dinas fwyaf yr Alban, Caeredin, yr ail fwyaf, yw'r brifddinas.

Glasgow
Wfm foster armadillo.jpg
Glasgow Coat of Arms.png
Math Dinas, registration county, lieutenancy area of Scotland, Ardal yn yr Alban Edit this on Wikidata
Poblogaeth 626,410 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Eva Bolander Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Daearyddiaeth
Sir Glasgow City, Glasgow Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Alban Yr Alban
Arwynebedd 3,298 ±1 km² Edit this on Wikidata
Gerllaw Afon Clud, Kelvin Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Aberfoyle, De Swydd Lanark Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 55.86°N 4.25°W Edit this on Wikidata
Cod OS NS590655 Edit this on Wikidata
Cod post G1-G80 Edit this on Wikidata
GB-GLG Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Eva Bolander Edit this on Wikidata

Credir bod yr enw, fel llawer o leoedd eraill yn iseldiroedd yr Alban, o darddiad Brythoneg - 'glas' 'cau'. Dywedir i'r ddinas dyfu ar safle mynachlog a sefydlwyd gan Sant Cyndeyrn, sydd a chysylltiad cryf gyda Llanelwy.

Sefydlwyd Prifysgol yno yn y 15g. Daeth Glasgow yn brif ganolfan y byd i'r diwydiant adeiladu llongau yn sgil y Chwyldro Diwydiannol, a daeth yn borthladd pwysig iawn hefyd, ond dirywiodd ei statws rywfaint yn ystod yr 20g. Caidd ei chyfri hefyd fel ardal a fu'n ganolfan bwysig i ddatblygiad peirianneg trwm.[3] Oherwydd hyn arferid ei galw'n "Second City of the British Empire" am ran helaeth o Oes Victoria a'r cyfnod Edwardaidd.[4]

Yn 2012 cyfrifid hi'n un o 10 o ddinasoedd trin arian mwya'r byd.[5]

PoblogaethGolygu

Yn niwedd y 19eg a dechrau'r 20g cynyddodd Glasgow yn ei phoblogaeth gan gyrraedd ei hanterth (1,128,473) yn 1939,[6] gan ei gwneud y bedwaredd dinas fwya'n Ewrop ar ôl Llundain, Paris a Berlin.[7]

Roedd 585,090 o bobl yn byw o fewn terfynau Dinas Glasgow yn ôl Cyfrifiad 2001, a 1,168,270 gan gynnwys yr ardaloedd trefol o amgylch y ddinas.

CludiantGolygu

 
Gorsaf reilffordd Heol y Frenhines
 
Gorsaf danddaearol Cessnock

CludiantGolygu

Mae gan y ddinas rwydwaith eang o gludiant, rheolir gan [[Partneriaeth Strathclyde Drafnidiaeth|Bartneriaeth Strathclyde Drafnidiaeth, er defnyddir cwmnïau preifat i redeg mwyafrif ei gwasanaethau.

BysiauGolygu

Mae rhwydwaith eang o wasanaethau bws ar draws a thu hwnt y ddinas. Y brif gwmnïau bws yw First Glasgow, Gwasanaethau bws McGill, [[Stagecoach Gorllewin y Prif orsaf bws y ddinas yw Gorsaf Bws Buchanan.


RheilffyrddGolygu

Mae gan Glasgow 2 brif orsaf reilffordd, Gorsaf reilffordd Glasgow Canolog, sydd yn cysylltu â Chaeredin, y de a Lloegr, a Gorsaf reilffordd Glasgow (Heol y Frenhines), sydd yn cysylltu â’r gogledd a Chaeredin[8]. Mae hefyd rhwydwaith eang o wasanaethau lleol, trefnir gan SPT (Strathclyde Partnership for Transport) sydd yn cynnwys 12 o awdurdodau lleol, gan gynnwys Glasgow. Mae SPT yn gyfrifol hefyd am Reilffordd Danddaearol Glasgow, sydd yn ffurfio cylch ynghanol y ddinas.[9]

Meysydd awyrGolygu

Mae gan y ddinas 2 faes awyr; Maes awyr Glasgow[10] a Maes awyr Prestwick.[11][12]

Fferi RenfrewGolygu

Mae fferi’n croesi Afon Clud rhwng Renfrew a Yoker. Mae Cwmni Clyde Link yn rhedeg y wasanaeth.[13]

Fferi GovanGolygu

Mae Fferi Govan yn croesi’r afon rhwng Govan ac Amgueddfa Riverside rhwng Gorffennaf a Hydref.[14]

Maes Awyr Awyrennau MôrGolygu

Mae Cwmni Loch Lomond Seaplanes yn rhedeg gwasanaethau rhwng Glasgow, Oban a Tobermory, yn mynd o’r afon.[15]

Adeiladau a chofadeiladauGolygu

  • Amgueddfa Hunterian
  • Amgueddfa Kelvingrove
  • Amgueddfa Riverside
  • Arena Hydro SSE
  • Awditoriwm Clud (yr Armadilo)
  • Croes y Farchnad
  • Eglwys gadeiriol
  • Theatr Brenhinol
  • Tolbooth
  • Ystafelloedd Te'r Helygen

Pontydd[16]Golygu

EnwogionGolygu

Gweler hefydGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. Gwefan Ainmean-Àite na h-Alba; adalwyd 3 Hydref 2019
  2. "World Gazetteer; adalwyd 30/12/2012". Archifwyd o y gwreiddiol ar 2013-02-09.
  3. "Glasgow Feature Page". Undiscovered Scotland. Cyrchwyd 11 Rhagfyr 2007.
  4. "Victorian Glasgow". BBC History. Cyrchwyd 14 September 2010.
  5. "Global Financial Centres Index 10: Glasgow Enters European Top Ten". Cyrchwyd 8 Mehefin 2012.
  6. "Factsheet 4: Population" (PDF). Glasgow City Council. Cyrchwyd 9 July 2007.
  7. "Visiting Glasgow: Clyde Bridges". Cyngor Dinas Glasgow. Cyrchwyd 11 Rhagfyr 2011.
  8. Gwefan raileurope.com
  9. Gwefan SPT
  10. Gwefan maes awyr Glasgow
  11. Gwefan maes awyr Prestwick
  12. Gwefan skyscanner.com
  13. Gwefan glasgowlive.co.uk
  14. Gwefan getintogovan.com
  15. Gwefan glasgowlive.co.uk
  16. Gwefan discoverglasgow.org
  Eginyn erthygl sydd uchod am Yr Alban. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato