Aqua (Abchasia)

prifddinas Abchasia, ystyrir yn ran o Georgia gan y rhanfwya o wladwriaethau

Aqwa neu'n fwy cyffredin yn ryngwladol, Sukhumi, Sukhum (Rwseg: Sukhum; Georgeg: სოხუმი, Sukhumi; Abchaseg: Aҟəa, trawslythreniad Cymraeg: Acwa) yw prifddinas Abchasia. Mae'n brifddinas fechan ar lan ddwyreiniol y Môr Du. Fe'i difrodwyd yn ystod yn ystod y rhyfel yn 1992-93 gyda lluoedd Jorjia oedd yn ceisio cadw Abchasia yn dalaith o fewn ei gwlad ac sy'n dal i ystyried Abchasia yn rhan o Jorjia, er nad oes rheolaeth de facto gan Jorjia dros Abchasia ers yr 1990au cynnar. Y boblogaeth yw 43,700 o bobl (2003).

Aqua (Abchasia)
Sokhumi Collage.jpg
Gerb Sukhum.png
Math dinas Edit this on Wikidata
Poblogaeth 64,441 Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+03:00, Amser Moscfa Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i Tiraspol, Bandırma Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Abchaseg, Rwseg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Gweriniaeth Abchasia, Gweriniaeth Ymreolaethol Abchasia Edit this on Wikidata
Gwlad Georgia, Gweriniaeth Abchasia Edit this on Wikidata
Arwynebedd 27 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 20 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 43.0033°N 41.0153°E Edit this on Wikidata
Cod post 384900, 6600 Edit this on Wikidata

HanesGolygu

Mae hanes y ddinas yn fwy na 2,500 mlwydd oed. Mae'n un o'r dinasoedd hynaf yn y byd. Ar safle'r ddinas hyd at y ganrif 4g CC oedd trefedigaeth Roegaidd y Diaspora (a enwyd ar ôl brodyr y Diaspora), a oedd yn ddiweddarach yn perthyn i deyrnas Pontic. Mae'r enw hynaf "Aku" i'w gael mewn arysgrif Roegaidd ar ddarnau arian aur bathdy Colchis (300-200 CC) ac fe'i cymharir ag enw Abchasaidd ar y ddinas - Akua. Yn ddiweddarach, adeiladwyd caer Rufeinig, Sebastopolis yn y lle hwn. Ers 736, gelwir yr anheddiad yn Chum (o'r enw Abkhazian "Guma") fel rhan o deyrnas Abchasia. Yn yr Oesoedd Canol - dinas Chumi yn nheyrnas Georgia, o ail hanner yr 16g - o dan lywodraeth y Twrciaid: ym 1724 adeiladwyd caer Twrcaidd Sukhum-Kale ar y Môr Du. O ddiwedd y 18g hyd 1808 ac o 1864 - prifddinas Abchasia. Fe’i concrwyd gan Ymerodraeth Rwsia ym 1810 a derbyniodd statws dinas ym 1848. Ar ôl diddymu tywysogaeth Abchasia ym 1864, daeth yn ganolbwynt adran filwrol (rhanbarth) Sukhumi o dan lywodraethwr cyffredinol Kutaisi, ac o 1866 ymlaen. o ardal Sukhumi yn nhalaith Kutaisi.

Ar ôl Chwyldro Rwsieg Hydref 1917, fe blymiwyd y ddinas, ac Abchsia yn gyffredinol, i anhrefn rhyfel cartref. Byrhoedlog oedd y rheolaeth Bolsiefic, daeth i ben ym mis Mai 1918 ac ymgorfforwyd Sukhum yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd Georgia fel preswylfa Cyngor Pobl Ymreolaethol Abchasia a phencadlys Llywodraethwr Cyffredinol Georgia. Ail-gipiodd y Fyddin Goch a chwyldroadwyr lleol y ddinas oddi ar filwyr Georgaidd ar 4 Mawrth 1921, a chyhoeddi rheolaeth Sofietaidd. Sukhumi oedd prifddinas Gweriniaeth Sosialaidd Sofietaidd Abchas a unwyd â SSR Georgia 1921 i 1931, pan ddaeth yn brifddinas Gweriniaeth Sosialaidd Ymreolaethol Sofietaidd Abchasia o fewn SSR Georgia. Ym 1989, roedd gan Sukhumi 110,000 o drigolion ac roedd yn un o ddinasoedd mwyaf llwyddiannus Georgia. Roedd yna lawer o gyrchfannau haf arweinwyr Sofietaidd.

Annibyniaeth AbchasiaGolygu

Yn 1989-1993, Suchum oedd canolbwynt y gwrthdaro rhwng Georgia ac Abchasia, a ddinistriodd y rhan fwyaf o'r ddinas. Yn ystod gwarchae Abchasaidd ar y ddinas (1992-1993), dioddefodd y ddinas a'i chyffiniau streiciau awyr a chregyn bron bob dydd, gyda llawer o anafusion sifil. Ar 27 Medi 1993, daeth y frwydr dros Sukhum i ben gydag ymgyrch dorfol o carthu ethnig yn erbyn mwyafrif y boblogaeth Georgaidd (cyflafan Sukhumi), gan gynnwys aelodau o lywodraeth Abkhaz (Zhivli Shartava, Raul Eshba, ac ati) a Maer Sukhum Guram Gabiskiria Er bod y ddinas wedi'i hailadeiladu'n rhannol, mae'n dal i brofi effeithiau'r rhyfel, ac nid yw wedi ailsefydlu ei hamrywiaeth ethnig flaenorol (tan 1992, defnyddiwyd 9 iaith wahanol yma).

Enw'r ddinasGolygu

Yn ystod y goresgyniadau Twrcaidd ac Arabaidd (yr Oesoedd Canol), oherwydd seineg yr ieithoedd Tyrcig ac Arabeg, nad ydynt yn derbyn presenoldeb cytseiniaid olynol (Ts Ch - 'ch' Gymraeg)), absenoldeb y sain "Ts" a'i phontio i'r sain " S ", mae enw'r ddinas yn newid yn raddol - Ts ch um → Shu → Sukhum (Sukhum-kale (" cêl "- caer) (Tyrcig)).

Yng nghyfnod yr Ymerodraeth Rwseg, newidiwyd enwau dan ddylanwad yr iaith Rwsieg - Sukhum, Batum.

O fis Awst 1936, ar ôl ymgorffori Abkhazia yn SSR Georgia ym 1931, fe’i galwyd yn swyddogol yn Sukhumi. Ar 4 Rhagfyr, 1992, yn sesiwn Rada Verkhovna yng Ngweriniaeth Abkhazia, adferwyd enw dinas Sukhum (heb yr i-dot 'Georgaidd).

DemograffegGolygu

Crynodeb hanesyddol o ddemograffeg y ddinas, o ddata cyfrifiad:[1]

Blwyddyn Abchasiaid Armenianiaid Estoniaid Georgiaid Groegiaid Pontic Rwsiaid Twrciaid Iwcraniaid Cyfanswm
Cyfrifiad 1897 1.8%
(144)
13.5%
(1,083)
0.4%
(32)
11.9%
(951)
14.3%
(1,143)
0.0%
(1)
2.7%
(216)
7,998
Cyfrfiad 1926 3.1%
(658)
9.4%
(2,023)
0.3%
(63)
11.2%
(2,425)
10.7%
(2,298)
23.7%
(5,104)
--- 10.4%
(2,234)
21,568
Cyfrifiad 1939 5.5%
(2,415)
9.8%
(4,322)
0.5%
(206)
19.9%
(8,813)
11.3%
(4,990)
41.9%
(18,580)
--- 4.6%
(2,033)
44,299
Cyfrifiad 1959 5.6%
(3,647)
10.5%
(6,783)
--- 31.1%
(20,110)
4.9%
(3,141)
36.8%
(23,819)
--- 4.3%
(2,756)
64,730
Cyfrifiad 1979 9.9%
(10,766)
10.9%
(11,823)
--- 38.3%
(41,507)
6.5%
(7,069)
26.4%
(28,556)
--- 3.4%
(3,733)
108,337
Cyfrifiad 1989 12.5%
(14,922)
10.3%
(12,242)
--- 41.5%
(49,460)
--- 21.6%
(25,739)
--- --- 119,150
Cyfrifiad 2003 65.3%
(24,603)
12.7%
(5,565)
0.1%
(65)
4.0%
(1,761)
1.5%
(677)
16.9%
(8,902)
--- 1.6%
(712)
43,716
Cyfrifiad 2011 67.3%
(42,603 )
9.8%
(6,192)
--- 2.8%
(1,755)
1.0%
(645)
14.8%
(9,288)
--- --- 62,914

Gwybodaeth GyffredinnolGolygu

Lleolir Akwa ar fael eang ar ochr ddwyreiniol y Môr Du ac mae'n gweithredu fel porthladd, cyffordd reilffordd a chanolfan wyliau. Mae'n adnabyddus am ei thraethau, sanatoria, sba dŵr mwynol a hinsawdd is-drofannol. Mae Maes awyr Suckumi Dranda hefyd ger llaw y ddinas. Mae'r brifddinas yn cynnwys nifer o westai bychain a chanolig eu maint sy'n gwasanaethu twristiaid o Rwsia, gan fwyaf. Sefydlwyd Gerddi Fotanegol Sukhum yn 1840 a dyma'r ardd fotanegol hynaf yn ardal y Cawcasws.

Mae gan y ddinas nifer o athrofeydd ymchwil gan gynnwys Prifysgol Wladwriaethol Abchasia ac Athrofa Agored Suckum. Rhwng 1945 i 1954 roedd labordy electro-ffiseg y ddinas yn rhan o raglen i ddatblygu arfau niwclear yr Undeb Sofietaidd. Lleolir hefyd Archif Gwladwriaeth Abchasia yn y ddinas - dyma'r Archif genedlaethol a losgwyd yn ilw gan y Georgiaid yn y Rhyfel Annibyniaeth Abchasia yn 1993-94.[2]

Mae'r ddinas yn aelod o'r International Black Sea Club[3]

OrielGolygu

GefeilldrefiGolygu

Mae gan Akwa sawl gefeilldref rynglwadol:

DolenniGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. Population censuses in Abkhazia: 1886, 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2003 Nodyn:In lang
  2. https://abkhazworld.com/aw/conflict/690-a-history-erased
  3. "International Black Sea Club, members". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 July 2011. Cyrchwyd 30 May 2008.
  4. "Сайт Администрации г.Подольска – Побратимы". Admpodolsk.ru. 2016-06-15. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 10 July 2015. Cyrchwyd 2016-06-26.
  5. "Новости". Apsnypress.info. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 25 Mehefin 2011. Cyrchwyd 26 Mehefin 2016.
  6. "12 мая между городами Абхазии и Италии были подписаны Протоколы о дружбе и сотрудничестве". Mfaapsny.org. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 4 Rhagfyr 2014. Cyrchwyd 26 Mehefin 2016.
  7. "Il Sulcis rafforza il legame con i paesi dell'Est europeo, sottoscritto questa sera un protocollo d'amicizia con l'Abkhcazia". Laprovinciadelsulcisiglesiente.com. 2013-04-09. Cyrchwyd 2016-06-26.