Agor y brif ddewislen

Cadwyn o fynyddoedd yn Sir Gaerfyrddin yw'r Mynydd Du, sy'n gorwedd ym mhen gorllewinol Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Fan Brycheiniog (802 m) yw copa uchaf y Mynydd Du. Yr unig ffordd fawr i groesi'r ardal yw'r A4069, rhwng Brynaman a Llangadog; cyfeiriad grid SO255350. Uchder cymharol, neu ”amlygrwydd” y copa, ydy 549metr: dyma'r uchder mae'r copa'n codi uwchlaw'r mynydd agosaf.

Mynydd Du (Sir Gaerfyrddin)

(y Mynydd Du)
Llyn y Fan Fawr, yng nghesail Fan Brycheiniog ar y Mynydd Du.
Cyfieithiad
Iaith Cymraeg
Testun y llun Llyn y Fan Fawr, yng nghesail Fan Brycheiniog ar y Mynydd Du.
Uchder (m) 703
Uchder (tr) 2306
Amlygrwydd (m) 874
Lleoliad rhwng Llanymddyfri a Threfynwy
Map topograffig Landranger 161;
Explorer 13N
Cyfesurynnau OS SO255350
Gwlad Cymru
Dosbarthiad Marilyn (mynydd), Hewitt a Nuttall
Mynydd Du (Sir Gaerfyrddin) is located in Cymru
Mynydd Du (Sir Gaerfyrddin) (Cymru)
Am y Mynydd Du yn Sir Fynwy, gweler Mynydd Du (Mynwy).

Ymestyn y gadwyn o gyffiniau Rhydaman yn y de-orllewin hyd Pontsenni yn y gogledd-ddwyrain. Mynyddoedd Hen Dywodfaen Coch a chalchfaen ydynt yn bennaf. Mae'r Mynydd Du yn rhan o barc daearegol newydd Fforest Fawr.

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Marilyn (mynydd), Hewitt a Nuttall. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.[1] Uchder y copa o lefel y môr ydy 703 metr (2306 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 28 Hydref 2001.

Copaon cyfagosGolygu

 
Fan Hir
 
Picws Du

Llên gwerinGolygu

Mae'r Mynydd Du a'r cylch yn ardal gyfoethog ei chwedlau gwerin. Yr enwocaf yw honno am Arglwyddes Llyn y Fan Fach. Yma hefyd y lleolir chwedl Llyn Llech Owain a chwedl Ogof Craig y Ddinas. Ar odre gogleddol y Mynydd Du ceir pentref Myddfai, cartref Meddygon Myddfai yn yr Oesoedd Canol.

Darllen pellachGolygu

  • Aneirin Talfan Davies, Crwydro Sir Gâr (Llyfrau'r Dryw, Llandybie, 1955; ail arg. 1970)
  • Gomer Morgan Roberts, Chwedlau Dau Fynydd (Llyfrau'r Dryw, Llandybie, 1948)

Gweler hefydGolygu

Dolennau allanolGolygu

CyfeiriadauGolygu