Agor y brif ddewislen

Robert Williams Parry

bardd, darlithydd prifysgol

Roedd Robert Williams Parry (6 Mawrth 1884 - 4 Ionawr 1956), a adwaenir fel R. Williams Parry yn un o feirdd mwyaf nodedig Cymru yn yr 20g.

Robert Williams Parry
Haf a Cherddi Eraill, Yr (llyfr).jpg
Ganwyd 6 Mawrth 1884 Edit this on Wikidata
Talysarn Edit this on Wikidata
Bu farw 4 Ionawr 1956 Edit this on Wikidata (71 oed)
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth Bardd, Athro, darlithydd Edit this on Wikidata

Magwraeth, coleg a dechrau dysguGolygu

Ganed R. Williams Parry yn Nhalysarn, yn Nyffryn Nantlle. Roedd yn gefnder i T. H. Parry-Williams a Thomas Parry. Cafodd ei addysg yn Ysgolion Sir Gaernarfon a Phen-y-groes. Bu'n astudio yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth am ddwy flynedd, ond gadawodd heb raddio, ac aeth yn athro. Yn 1907 aeth i Goleg Prifysgol Cymru, Bangor i orffen ei astudiaethau a graddiodd yn 1908. Ar ôl y Coleg dechreuodd ei yrfa fel athro yn Ysgol Sir Brynrefail o 1908 hyd 1910.[1] Wedyn bu'n brifathro Ysgol y Sarnau (ger Cefnddwysarn) am tua naw mis rhwng 1912 ac 1913[2] cyn derbyn swydd fel athro yn Sarn, Llŷn. Yn 1915 symudodd i Ysgol Sir y Barri.

Oherwydd gorfodaeth filwrol, ymunodd â'r fyddin yn Nachweddd 1916 am gyfnod o ddwy flynedd. Dychwelodd i'r Barri ar ôl y rhyfel. Yn fuan wedyn cafodd le mewn ysgol yn Oakley Park, yn Sir Drefaldwyn.

Problemau PrifysgolGolygu

Penodwyd R. Williams Parry yn ddarlithydd yn yr Adran Gymraeg ym Mangor yn Rhagfyr 1921. Darlithiai ar Lydaweg, a Chernyweg ac hefyd ar Ramadeg Cymraeg. Yn 1912 cafodd M.A. am ysgrifennu traethawd ar Gysylltiadau'r Gymraeg a'r Llydaweg. [3] Yno roedd Syr John Morris-Jones yn Bennaeth ar y Coleg ac yn ei gynorthwyo roedd yr Athro Ifor Williams. Roedd Willams Parry yn hapus yno o 1922 hyd tua 1928 yn darlithio'n bennaf i fyfyrwyr y flwyddyn gyntaf yn yr Adran Gymraeg. Roedd hefyd yn cynnal dosbarthiadau nos. Teimlai erbyn Hydref 1928 fel lledu ei adenydd. Roedd am ddarlitho i'r dosbarth Anrhydedd ar gelfyddyd barddonaeth yn gyffredinol, ond teimlai Ifor Williams nad oedd y cyrsiau roedd yn ei gynnig yn ddigon academaidd eu natur. Bu'n frwydr chwerw a barhaodd am bymtheg mlynedd.[4]

Ei waithGolygu

Daeth yn enwog fel bardd pan enillodd y gadair yn Eisteddfod Genedlaethol 1910 am ei awdl Yr Haf, cerdd a barodd cryn gyffro ac a ddenodd lawer o efelychwyr. Cyhoeddodd ddau gasgliad o gerddi, Yr Haf a Cherddi Eraill (1924) a Cherddi'r Gaeaf (1952). Mae ei gerddi mwyaf poblogaidd yn cynnwys 'Y Llwynog', 'Eifionydd' (am lonyddwch y Lôn Goed) ac 'Englynion coffa Hedd Wyn'.

Cyhoeddwyd casgliad o'i ryddiaith dan y teitl Rhyddiaith R. Williams Parry dan olygyddiaeth Bedwyr Lewis Jones yn 1974.

LlyfryddiaethGolygu

Gwaith Williams ParryGolygu

Cerddi
Arall

AstudiaethauGolygu

  • Bedwyr Lewys Jones, R. Williams Parry (Cyfres Writers of Wales, 1972)
  • Alan Llwyd (gol.), R. Williams Parry (Cyfres y Meistri, 1979). Cyfrol o ysgrifau beirniadol gan sawl awdur.
  • Alan Llwyd, R. Williams Parry (Cyfres Llên y Llenor, 1984)
  • Alan Llwyd, Bob: Cofiant R. Williams Parry, Gwasg Gomer 2013
  • T. Emrys Parry, Barddoniaeth R. Williams Parry (1973). Astudiaeth sy'n cynnwys ei holl gerddi fel atodiad.
  • Meic Stephens (gol.), Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Gwasg Prifysgol Cymru), erthygl am y bardd

CyfeiriadauGolygu

  1. Y Parch John Pritchard (1940); Llyfr Hanes yr Ysgol Sir, Brynrefail, Arfon (cyhoeddwr: Llywodraethwyr yr ysgol; argraffwyr: Swyddfa’r Goleuad.)
  2. Elfyn Pritchard, cyn brifathro Ysgol Fridd y Llyn (ar lafar wrth Gareth Pritchard)
  3. Pymtheg o Wŷr Llên yr Ugeinfed Ganrif. Ben Rees.Cwmni Cyhoeddiadau Modern 1972
  4. Barn 601 Chwef 2013 Alan Llwyd