Ymosodiad Israel ar lynges ddyngarol Gaza 2010

Protest ym Melffast, Iwerddon, 31 Mai, 2010 yn erbyn ymosodiad Israel.
Y cwch o Dwrci, y Mavi Marmara, wythnos cyn i gomandos Israel ymosod arni.
Map o Lain Gaza gan ddangos y porthladd Ashdod.
Llun o'r ffilm o'r llong. Honnir i'r llun ddangos un o filwyr Irael yn cael ei daro gan yr ymgyrchwyr. Ffynhonnell:IDF Footage
Cartwn gan y cartwnydd gwleidyddol Carlos Latuff.

Ar 31 Mai, 2010 ceisiodd chwech o gychod dyngarol gludo nawdd a chymorth i drigolion Llain Gaza; llynges wedi'i threfnu gan Mudiad Rhyddid i Gaza, sef cymdeithas ryngwladol sy'n dadlau dros hawliau dynol y Palesteiniaid gyda phobl megis Desmond Tutu a Noam Chomsky yn flaenllaw ynddi. Ymosododd milwyr o lynges Israel ar un o'r cychod, sef y MV Mavi Marmara[1] o Dwrci gan ladd rhwng 10 ac 16 o sifiliaid.[2][3] Roedd y llongau mewn dyfroedd rhyngwladol ar y pryd. Credir fod tua 60 wedi eu hanafu, ond mae Israel wedi rhoi gwaharddiad ar i'r cyfryngau gyhoeddi dim am yr ymosodiad. Mewn canlyniad, mae union amgylchiadau'r digwyddiad yn ansicr. Yn ôl yr ymgyrchwyr ar y llong, daeth y milwyr Israelaidd ar fwrdd y llong a dechrau saethu.[4] Fodd bynnag, dywedododd Llu Amddiffyn Israel fod o leiaf saith milwr wedi eu hanafu mewn sgarmes, dau ohonynt yn ddifrifol, ar ôl i'r ymgyrchwyr dyngarol geisio cipio'u harfau.[5] Honnodd byddin Israel i'r ymgyrchwyr ddefnyddio pastynau a chyllyll yn erbyn y milwyr hefyd, er nad oedd yr un gwn wedi ei ddarganfod ar fwrdd y llong.[5]

Cafwyd gwrthwynebiad cryf yn erbyn ymosodiad Israel ar y llongau cymorth gan nifer helaeth o wledydd. Dywedodd Prif Weinidog Twrci, Recep Tayyip Erdoğan, fod Israel wedi gweithredu fel "terfysgwyr annynol" ac "na ddylai neb feddwl y gwnawn gadw'n dawel yn wyneb hyn."[3]

Yn ôl yr Israeliaid roeddent wedi gofyn i gapten y cwch fynd i borthladd Ashdod i'w archwilio rhag ofn ei fod yn cludo arfau yn ogystal ag anghenion dyngarol.[6] Enw'r ymosodiad gan fyddin Israel oedd 'Ymgyrch gwynt awyr' (Saesneg: Operation Sky Winds).

Rhyddhau'r teithwyrGolygu

Rhyddhawyd Kevin Neish gan yr Israeliaid ar ôl 5 diwrnod mewn carchar. Dywedodd Neisha, sydd o Ganada, "Llofruddiwyd 16 o bobl ar y cwch, nid 9. Tra yn y ddalfa, dywedwyd wrthyf sawl tro y byddwn yn cael fy lladd; mae'r hyn a wnaeth yr Israeliaid i rai eraill o'r criw yn llawer iawn gwaeth."[7]

Post mortemGolygu

Mae post mortem ar naw o'r teithwyr a lofruddiwyd wedi profi fod pump wedi eu saethu naill ai yng nghefn y pen gan filwyr Israel neu yn eu cefnau, ar bellter o gyn lleied â 45 cm. Cynhaliwyd y post mortem yn Nhwrci.[8]

Y LlongauGolygu

Roedd 6 llong o wahanol wledydd yn rhan o'r llynges ddyngarol:

Sifiliaid blaenllaw a chyffredinGolygu

Dëllir fod oddeutu 700 o sifiliaid cyffredin ar y llongau gan gynnwys yr ennillyd Gwobr Nobel dros Heddwch, Mairead Corrigan Maguire, 25 Aelod Senedd Ewrop, aelodau o wasg y byd, 20 o bobl o wledydd Prydain a llawer iawn o Dwrci. Trefnwyd y llynges gan IHH (İnsani Yardım Vakfı) sef Corff (wedi'i ganoli yn Nhwrci) dros Iawnderau Dynol, Rhyddid a Chymorth Dyngarol).

Roedd 663 o bobl ar y cychod, a'r rheiny'n dod o 37 gwlad.[12] Dyma rai enwau adnabyddus:

Enw Cenedl Adnabyddus am...
  Kate Geraghty Awstralia Ffotograffydd efo'r Sydney Morning Herald
  Paul McGeough Awstralia Newyddiadurwr efo'r Sydney Morning Herald
  Iara Lee Brasil Gwneuthurwr Ffilm o Frasil
  Annette Groth yr Almaen Aelod o Bundestag yr Almaen
  Inge Höger Yr Almaen Aelod o Bundestag yr Almaen
  Norman Paech yr Almaen Cyn-aelod o Bundestag yr Almaen
  Aengus Ó Snodaigh Iwerddon Aelod o Senedd Iwerddon
  Haneen Zoubi Israel Aelod Israeli-Arab o Knesset
  Raed Salah Israel Arweinydd Cangen y Gogledd o'r "Islamic Movement in Israel"
  Waleed Al-Tabtabaie Ciwait Aelod o Senedd Ciwait.
  Abbas Nasser Libanus Newyddiadurwr o gwmni teledu Al Jazeera
  Raza Agha Pacistan Cynhyrchydd Sianel Newyddion AAJ TV
  Talat Hussain Pacistan Newyddiadurwr o Bacistan a Phrif Gyfarwyddwr
  Hilarion Capucci Palestina Cyn-Archesgob o Gesarea ar ran catholigion Groeg
  Jamal Elshayyal Qatar Cynhyrchydd Al Jazeera Saesneg-ei-iaith
  Nadezhda Kevorkova Rwsia Newyddiadurwr o Rwsia
  Edda Manga Sweden Hanesydd o Sweden
  Henning Mankell Sweden Awdur o Sweden
  Dror Feiler Sweden Arlunydd Sweden-Israelaidd
  Mattias Gardell Sweden Hanesydd o Sweden
  Mehmet Kaplan Sweden Aelod o Senedd Sweden
Sinan Albayrak Twrci TActor o Dwrci
  Abbas Al Lawati UAE Newyddiadurwr o Dwbai
  Hassan Ghani Yr Emiradau Arabaidd Unedig Cynhrchydd rhaglenni dogfen a newyddiadurwr o'r Alban.
    Mairead Corrigan Maguire Y Deyrnas Unedig ac Iwerddon Enillydd Gwobr Nobel o Iwerddon
  Denis Halliday Iwerddon Cyn Ysgrifennydd Cynorthwyol y cenhedloedd Unedig[13]
  Theresa McDermott Y Deyrnas Unedig Merch o'r Alban a garcharwyd gan yr Israeliaid am geisio dod a chymorth i Gaza yn 2009.
  Joe Meadors yr Unol Daleithiau morwr a ddioddefodd yn arw pan ymosododd Israel ar yr SS Liberty [14]
  Edward Peck yr Unol Daleithiau Cyn Llysgennad yr Unol Daleithiau i Irac

MV Rachel CorrieGolygu

Ar y 5ed o Fehefin, 2010 glaniodd milwyr Israel ar fwrdd yr MV Rachel Corrie, ond y tro hwn, ni chafwyd trais. Yn Iwerddon y cofrestwyd y cwch a'r capten yw Eric Harcus, o Ynysoedd Erch, yr Alban. Aethpwyd a'r cwch i borthladd Israelaidd Ashdod.[15] Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Iwerddon y bydden nhw'n dial yn ddiplomyddol yn erbyn Israel am gipio'r cwch mewn dyfroedd rhyngwladol. Enwyd y cwch ar ôl myfyriwr a laddwyd gan deirw-dur yn 2003 tra'n ceisio atal cartref Palesteinaidd rhag cael ei ddymchwel yn Gaza gan filwyr Israel. Trefnwyd y cwch gan Fudiad Rhyddid i Gaza.[16]

Gweler hefydGolygu

Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i:

CyfeiriadauGolygu