Gwarchodfa Natur Conwy

Gwarchodfa Natur wedi ei lleoli yng Nghyffordd Llandudno ar ochr ddeheuol yr A55 yw Gwarchodfa Natur Conwy. Agorwyd y Warchodfa ar y 14 Ebrill 1995 a cheir yno ganolfan ymwelwyr gyda siop, caffi a thri chuddfan sef: Tal y Fan, Carneddau a Benarth.

Gwarchodfa Natur Conwy
ConwyRSPB.jpg
Golygfa o Warchodfa Natur yr RSPB Conwy
Mathgwarchodfa natur Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 14 Ebrill 1995 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirConwy Edit this on Wikidata
GwladBaner Cymru Cymru
Arwynebedd50 ha Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau53.277°N 3.802°W Edit this on Wikidata
Rheolir ganY Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar Edit this on Wikidata

Pan adeiladwyd Twnnel Afon Conwy a’r A55 rhwng 1986 a 1991 dinistriwyd cynefin bywyd gwyllt ar ochr ddwyreiniol yr afon. I wneud iawn am hyn penderfynwyd datblygu gwarchodfa natur ar y safle gan yr RSPB ac fe gariwyd y gwastraff a gafwyd ar ôl crafu wyneb y tir, a’i ddefnyddio i greu dau bwll enfawr o ddŵr a nifer o byllau bach a thirluniwyd y cyfan.

LleoliadGolygu

 
Yr arwydd dwyieithog wrth y brif fynedfa.

Mae'r Warchodfa Natur wedi ei lleoli yng Nghyffordd Llandudno ar yr ochr ddeheuol wedi chwi ddod oddi ar yr A55 a dilynwch yr arwyddion brown. O dref Gonwy, pentref Deganwy neu dref Landudno dilynwch yr A546/A547 heibio Archfarchnad Tesco a chroesi'r gylchfan dros yr A55, eto'n dilyn yr arwyddion brown.

Agor y WarchodfaGolygu

 
JCB yn brysur yn clirio'r safle ddechrau’r nawdegau

Agorwyd y Warchodfa ar 14 Ebrill 1995 ac erbyn 2017 roedd yno ganolfan ymwelwyr sy’n cynnwys siop, caffi a thri chuddfan sef Tal y Fan, Carneddau a Benarth, yn ogystal â Thŷ Gwylio.

Dŵr croyw sydd yn y pyllau, dŵr sy'n cael ei gymryd o Afon Ganol. Yn 2010 amharodd cyfnod o sychder yn ddifrifol ar lefel y dŵr yn y pyllau ac ni wellodd y sefyllfa er gwaetha'r holl law a syrthiodd yng Ngorffennaf.

Gwahanol AdarGolygu

 
Nifer o greyr bach gyda'i gilydd.

Hyd at 2017, cofnodwyd dros 240 o wahanol adar ar y safle yn cynnwys cornchwiglen, cwtiad torchog bach, ehedydd, telor y cyrs, y pibydd hirgoes a’r rhegen fraith.

Ni ddechreuodd y creyr bach nythu yng Nghymru hyd 2002 ond erbyn 2017 roedd yn eithaf cyffredin. Mae ganddo wddf hir tenau, pig fain ddu ac wyneb llwyd a gwelir hyd at dwsin ohonynt yno gyda’i gilydd. Golygfa ryfeddol yw honno pan fydd cannoedd ar gannoedd o ddrudwennod yn cyrraedd fel mae’n nosi, i glwydo yn y gaeaf, fel arfer mae mwy i'w gweld ar ôl y Nadolig.

Gwyddau Canada. Adar mawr brown yw’r rhain, yn ddu ac yn wyn eu gwddf, yn ddu eu boch a’u bron a’u pen ôl yn wyn. Fe’u gwelir yn aml un ai yn nofio neu’n pori mewn heidiau mawr.

Y Ganolfan ymwelwyrGolygu

 
Staff yn sefyll o flaen y Ganolfan Ymwelwyr.

Ceir telesgopau ar fenthyg yno i gael gwell golwg ar yr adar tra’n mwynhau paned a chacen!

 
Tu mewn i'r siop

Dyma fyddwch yn ddisgwyl ei weld yn y WarchodfaGolygu

 
Dyma fyddwch yn ddisgwyl ei weld yn y Warchodfa.

Rhai uchafbwyntiauGolygu

  • Y drudwennod yn ymgasglu cyn clwydo dros nos yn y Warchodfa.Fel arfer wedi'r Nadolig maent yno'n fwy aml.
  • Y gwahanol fathau o Degeirian Gwenyn sy'n tyfu yno.
  • Yn y gwanwyn gweld Teloriaid yr hesg, yn enwedig felly yn ystod misoedd Ebrill a Mai.
  • Yn yr haf gweld yr holl Wenoliaid, Gwenoliaid y bondo a Gwenoliaid y glennydd.
 
Drudwennod yn ymgasglu cyn clwydo yn y Warchodfa.
 
Un o'r mathau o Degeirian gwenyn sy'n tyfu yn y Warchodfa.

Problemau SychderGolygu

Gan mai dŵr croyw o Afon Ganol sydd yn y pyllau, gall y lefelau'r dŵr ostwng yn sylweddol pan fo sychder.

 
Bu'r Warchodfa yn dioddef llawer oherwydd y sychder yn 2010
 
Braf gweld bod digonedd o ddŵr yn y pyllau a'r alarch yn nofio'n braf.

Y CuddfanauGolygu

Ceir tair cuddfan: Tal y Fan, Carneddau a Benarth.

Golygfa o Guddfan Tal y Fan yn dangos enwau'r mynyddoedd.

Bywyd gwyllt arallGolygu

Mae’r bywyd gwyllt ar y safle’n amrywiol ac yn cynnwys y carlwm, gwenci, llwynog ac o bryd i’w gilydd y dyfrgi. Gwelir 16 o fathau o was neidr a mursennod a 28 o wahanol ieir bach yr haf. Erbyn 2017 roedd 356 o wahanol fathau o blanhigion yn tyfu yno ac o leiaf naw math o ystlumod yn cynnwys ystlum Natterer, yr ystlum mawr ac ystlum y dŵr.

Defnyddir Merlod y Carneddau i bori glaswellt y warchodfa.[1]

Mae'r warchodfa ar agor bob dydd ar wahân i Ddydd Nadolig, rhwng 10 y bore a 5 y prynhawn.

Dathliadau Penblwydd Gwarchodfa Natur Conwy yn 20 oedGolygu

Bu prysurdeb mawr yng Ngwarchodfa Natur Conwy dros y penwythnos Gorffennaf 25 a 26, 2015, gydag Iolo Williams yn cymryd rhan yn y gweithgareddau ac yn arwain teithiau natur. Bu’r cerflunydd Simon O’Rouke yn brysur yn ddiweddar yn creu cerfluniau o gwmpas y safle, ac, ar y Sadwrn, dadorchuddiwyd un o’i gampweithiau gan Iolo Williams

 
Iolo Williams, Simon O’Rouke a Julian Hughes (Rheolwr y Warchodfa) yn dadorchuddio.
 
Iolo Williams yn torri'r deisen arbennig i ddathlu.

Hefyd, ar y nos Iau, i gyd-fynd â’r dathliadau, recordiwyd rhifyn arbennig o ‘Galwad Cynnar’ gan Radio Cymru gyda Gerallt Pennant wrth y llyw.

Tipyn o BopethGolygu

Cyhoeddiadau eraillGolygu

Cyhoeddwyd yr erthygl hon mewn dwy ran gan Gareth Pritchard yn 'Y Pentan', papur bro yr ardal rhwng Llanrwst a Llandudno, Llanfairfechan a Hen Golwyn.

CyfeiriadauGolygu

  1. 'Y Barcud' (Cylchgrawn dwyieithog y Gymdeithas), Gaeaf 2020

Gweler hefydGolygu