Karl Marx

Athronydd gwleidyddol, economegydd, a damcaniaethwr cymdeithasol dylanwadol Almaenig o dras Iddewig oedd Karl Heinrich Marx (5 Mai 181814 Mawrth 1883). Er iddo drafod nifer o bynciau yn ei yrfa fel newyddiadurwr ac athronydd, mae mwyaf enwog am ei ddadansoddiad o hanes yn nhermau gwrthdaro dosbarth. Crynhoir ei athroniaeth gan yr honiad bod diddordeb cyfalafwyr a gweithwyr cyflogedig yn gwbwl groes i'w gilydd. Ei waith enwocaf yw Das Kapital, sy'n dadansoddi cyfalafiaeth y 19g; fe'i ystyrir yn destun sylfaenol Comiwnyddiaeth a Marcsiaeth. Cydweithiodd Marx ar ddarnau o'i waith gyda'r diwydiannwr Friedrich Engels, Almaenwr arall a gefnogodd Marx yn ariannol a helpodd golygu Das Kapital. Gydag ef ysgrifennodd Marx Y Maniffesto Comiwnyddol[1] yn 1848, un o'r llawysgrifau gwleidyddol mwyaf dylanwadol erioed.

Karl Marx
Karl Marx 001.jpg
FfugenwGlückskind Edit this on Wikidata
GanwydKarl Heinrich Marx Edit this on Wikidata
5 Mai 1818 Edit this on Wikidata
Trier Edit this on Wikidata
Bu farw14 Mawrth 1883 Edit this on Wikidata
Llundain Edit this on Wikidata
Man preswylLlundain, Trier, Berlin, Paris, Dinas Brwsel Edit this on Wikidata
DinasyddiaethDeyrnas Prwsia Edit this on Wikidata
AddysgDoethur mewn Athrawiaeth Edit this on Wikidata
Alma mater
ymgynghorydd y doethor
  • Bruno Bauer Edit this on Wikidata
Galwedigaetheconomegydd, newyddiadurwr, hanesydd, athronydd, cymdeithasegydd, chwyldroadwr, bardd, gwleidydd Edit this on Wikidata
Cyflogwr
  • Neue Rheinische Zeitung
  • Rheinische Zeitung Edit this on Wikidata
Adnabyddus amEconomic and Philosophic Manuscripts of 1844, Das Kapital, The German Ideology, Y Maniffesto Comiwnyddol Edit this on Wikidata
Prif ddylanwadGeorg Hegel, Max Stirner, Ludwig Feuerbach, The Essence of Christianity Edit this on Wikidata
Plaid WleidyddolCommunist League Edit this on Wikidata
TadHeinrich Marx Edit this on Wikidata
MamHenriette Presburg Edit this on Wikidata
PriodJenny von Westphalen Edit this on Wikidata
PlantEleanor Marx, Jenny Longuet, Laura Marx, Edgar Marx, Frederick Demuth, Heinrich Edward Guy Marx, Jenny Evelin Francis Marx Edit this on Wikidata
PerthnasauLudwig von Westphalen Edit this on Wikidata
Llofnod
Karl Marx Signature.svg

Ar ôl darllen am gyfraith Hywel Dda a'r hawliau a roddodd i fenywod, nododd Marx am y Cymry: "Tipyn o fechgyn, y Celtiaid hyn. Ond dilechdidwyr o'u genedigaeth, gan gyfansoddi popeth mewn triadau."[2]

AstudiaethauGolygu

  • Howard Williams, Marx, Y Meddwl Modern (Gwasg Gee, 1980)

CyfeiriadauGolygu

Dolenni allanolGolygu