Agor y brif ddewislen

Dinas hynafol yng ngorllewin yr Almaen yw Aachen (Ffrangeg: Aix-la-Chapelle, Iseldireg: Aken). Fe'i lleolir yn nhalaith Gogledd Rhein-Westphalia ger y ffin bresennol â Gwlad Belg a'r Iseldiroedd. Mae'n ganolfan ddiwydiannol gyda gweithfeydd dur a haearn. Sefydlwyd prifysgol dechnegol yno ym 1870.

Aachen
Blick AC Dom von St Jakob.JPG
Stadtwappen der kreisfreien Stadt Aachen.svg
Math dinas annibynnol yr Almaen, dinas fawr, bwrdeistref yr Almaen, tref goleg, tref ar y ffin, spa town, bwrdeistref trefol yr Almaen, dinas imperialaidd rydd Edit this on Wikidata
De-Aachen-2.ogg Edit this on Wikidata
Poblogaeth 246,272 Edit this on Wikidata
Anthem Urbs Aquensis Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Marcel Philipp Edit this on Wikidata
Cylchfa amser CET, UTC+01:00, UTC+2 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Reims, Toledo, Ningbo, Naumburg (Saale), Arlington County, Tref y Penrhyn, Kostroma, Sarıyer, Liège, Montebourg, Halifax, Tref y Penrhyn Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Y Rheindir Edit this on Wikidata
Sir Aachen cities region Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Almaen Yr Almaen
Arwynebedd 160.85 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 173 metr, 410 metr, 125 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Wurm Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Herzogenrath, Würselen, Eschweiler, Stolberg, Roetgen, Raeren, Kelmis, Plombières, Vaals, Gulpen-Wittem, Simpelveld, Heerlen, Kerkrade Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 50.7762°N 6.0838°E Edit this on Wikidata
Cod post 52062, 52063, 52064, 52065, 52066, 52067, 52068, 52069, 52070, 52071, 52072, 52073, 52074, 52075, 52076, 52077, 52078, 52079, 52080 Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Arglwydd Maer Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Marcel Philipp Edit this on Wikidata
Karte Aachen Stadtbezirke.png
Eglwys gadeiriol Aachen o'r de

Aachen oedd prifddinas ogleddol yr Ymerodraeth Lân Rufeinig yn nheyrnasiad Siarlymaen. Cafodd Siarlymaen ei gladdu yn yr eglwys gadeiriol a godwyd ganddo yn 796, yn y flwyddyn 814, ac arferid coroni'r Ymerodron Glân Rhufeinig yno ar ôl hynny.

Cafodd y ddinas ei difrodi'n sylweddol yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Hi oedd y ddinas fawr gyntaf yn yr Almaen i gael ei chipio gan y Cynghreiriaid, ym 1944.