Agor y brif ddewislen

Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Tonga

tîm rygbi'r undeb
(Ailgyfeiriad oddi wrth Tonga tîm rygbi cenedlaethol)

Mae tîm rygbi'r undeb Tonga yn dwyn ynghyd y chwaraewyr gorau o Tonga yn y Môr Tawel. Mae'r Tongiaid yn chwarae mewn crys coch, siorts gwyn, sannau coch gyda streipen wen.

Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Tonga
Lliwiau cartref
Lliwiau oddi cartref
Cwpan y Byd
Ymddangosiadau 7

Llysenw tîm Tonga yw Ikale Tahi (Eryrod y Môr). Fel eu cymdogion eraill yn Polynesia y Maorïaid, mae Tongiaid yn gwneud eu cân ddawns a rhyfel (fel yr haka) a fewn-forwyd o'r Ynysoedd Wallis a gelwir yn Kailao. Gelwir y ddawn ryfel benodol cyn y gêm yn Sipi Tau.

Mae Tonga yn rhan o "Gynghrair Rygbi Ynysoedd y Môr Tawel" gyda ffederasiynau Fiji a Samoa.

Er bod y boblogaeth ychydig dros 100,000 a bod llai na 800 o chwaraewyr yn chwarae rygbi yn y categori hŷn, mae gan Tonga dîm cenedlaethol da. Mae llawer o chwaraewyr Tonga wedi symud i ymarfer rygbi yn broffesiynol. Yr enwocaf yw Willy Ofahengaue a Toutai Kefu a chwaraeodd gyda thîm Awstralia, Jonah Lomu ac Isitolo Maka a chwaraeodd gyda'r Crysau Duon.

HanesGolygu

 
Tonga yn paratoi i wynebu'r UDA, Cwpan Elkano, Donostia, Gwlad y Basg, 2016. Enillodd Tonga 20-17

Cyflwynwyd rygbi'r undeb yn Tonga ar ddechrau'r 20g gan genhadon. Sefydlwyd Undeb Rygbi Tonga yn 1923.

Ar gyfer ei gêm brawf gyntaf a chwaraewyd yn y brifddinas, Nuku'alofa ym 1924, llwyddodd tîm Tonga i guro Ffiji 9 pwynt i 6. Fodd bynnag, mae Tonga yn colli ac mae'r drydedd gêm yn gorffen mewn gêm gyfartal.

Mae Ffiji a Tonga wedi chwarae cyfres o dair gêm brawf bob dwy flynedd. Roedd y gemau hyn yn destun dadl fawr, rhai hyd yn oed yn gorfod cael eu torri ar draws, fel yn 1928.

Cyfarfu Tonga â'u cymdogion o Samoa gyntaf ym 1954. Curodd Tonganiaid Tîm rygbi'r undeb Māori Seland Newydd ym 1969, ond bu’n rhaid aros tan 1973 i chwarae dwy gêm brawf yn erbyn yr Awstraliad. Y flwyddyn ganlynol, aeth Tonga ar daith ym Mhrydain, y gêm yn erbyn tîm Cymru yn gorffen yn y sgôr o 7 i 26. Enillodd Tonga un fuddugoliaeth mewn deg gêm a chwaraewyd yn ystod y daith hon.

Ychydig y gwyddys amd Tonga ym maes rygbi tan 1986, pan aeth tîm Cymru ar daith i Ynysoedd y Môr Tawel. Mae'r ornest Tonga-Cymru (7-15) yn deimlad gan y creulondebau a gyflawnwyd, Jonathan Davies yn cymhwyso tîm Tongan o'r rhai mwyaf budr ac afreolaidd y mae erioed wedi cwrdd â nhw. Cyfarfu'r ddau dîm hyn eto'r flwyddyn ganlynol yng Nghwpan Rygbi'r Byd 1987, mae'r ysbrydion yn cael eu hatal ac enillodd Cymru'r gogoniant heb 29 i 16. Mae Tonga hefyd yn colli eu dwy gêm arall yn y rownd gyntaf. Sgoriodd Glen Webbe, hat-tric i Gymru yn y gêm yma.

Cwpanau Rygbi'r BydGolygu

Ni bu'r tîm yn gymwys ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 1991. Yn 1994, nhw nhw'n bencampwyr De'r Môr Tawel, "South Pacific Champions".

Bu Tonga yn gymwys ar gyfer Cwpan Rygbi'r Byd 1995 cyn Ffiji mewn pwyntiau. Fodd bynnag, dim ond ym 1995 a 1999 y llwyddon nhw i ennill dwy fuddugoliaeth yng Nghwpan y Byd yn erbyn Côte d'Ivoire a'r Eidal.

Mae tîm Tonga yn colli ei holl gemau yng Nghwpan Rygbi'r Byd 2003, ond yn gwrthsefyll yn erbyn Cymru (gan golli 20-27).

Yng Nghwpan Rygbi'r Byd 2007, fe wnaethant ennill dwy fuddugoliaeth yn erbyn yr UDA a Samoa (19-15) (tra ychydig fisoedd cyn iddynt gael eu curo 50 i 3 gan yr olaf). Ond mae eu perfformiad mwyaf yn cael ei wneud yn erbyn De Affrica, a oedd ar gyfer y gêm hon wedi chwarae'r tîm bis. Mae'r fuddugoliaeth ar wifren De Affrica (30-25) oherwydd adlam ffug ar gic i ddilyn Pierre Hola sy'n mynd i gysylltiad. Maen nhw o'r diwedd yn colli eu gêm grŵp ddiwethaf yn erbyn Lloegr a phrin yn gymwys ar gyfer rownd yr wyth olaf.

Yn ystod Cwpan Rygbi'r Byd 2011, bu'r Tongiaid yn wynebu Seland Newydd yn y gêm agoriadol ac yn colli 41-10, sgôr anrhydeddus. Ar ôl colli i Canadiaid (25-20), trechodd Tonga dros Siapan (31-18). 1 Hydref 2011 Creodd Tonga XV syrpréis trwy drechu tîm Ffrainc ar y sgôr o 19 i 14 yn y gêm grŵp ddiwethaf. Mae tîm Tonga gyda dwy fuddugoliaeth a dwy golled, fel Ffrainc, yn methu’r rowndiau gogynderfynol oherwydd y tri phwynt bonws (dau sarhaus ac un amddiffynnol) a boced gan XV Ffrainc yn erbyn sengl gan Tonga.

Roedd tîm Tonga yn yr 14eg safle yn safle Rygbi'r Byd ar 26 Tachwedd 2018.

YstadegauGolygu

  • Ffurfiwyd Ffederasiwn Rygbi'r Undeb Tonga yn 1923.
  • 62 clwb, 10 talaith, 7,800 chwaraewr (dynion) a 2,600 chwaraewr (merched)

Record LlawnGolygu

30 safle uchaf ar 30 Medi 2019[1]
Safle Newid* Tîm Pwyntiau
1     Seland Newydd 090.98
2  2   Cymru 088.87
3     Lloegr 088.13
4  2   Iwerddon 085.93
5     De Affrica 085.75
6     Awstralia 083.52
7     Ffrainc 081.04
8  1   Japan 080.70
9  1   Yr Alban 080.62
10  1   Yr Ariannin 076.79
11  1   Georgia 075.06
12  2   Ffiji 072.42
13     Unol Daleithiau America 072.18
14     Yr Eidal 072.04
15  1   Samoa 070.72
16  1   Tonga 069.22
17     Sbaen 068.15
18  1   Wrwgwái 067.41
19  1   Rwmania 066.69
20     Rwsia 063.09
21     Portiwgal 061.33
22     Canada 061.12
23     Namibia 061.01
24     Hong Cong 059.64
25     Yr Iseldiroedd 058.46
26     Brasil 057.84
27     Gwlad Belg 057.35
28     Yr Almaen 054.96
29     Chile 054.56
30     Y Swistir 053.19
*Newid o'r wythnos flaenorol
Safleoedd blaenorol Tonga
 
Ffynhonnell: World Rugby - Diweddarwyd y graff i 7 Ionawr 2019[1]

Tabl o gemau rhwng tîm cenedlaethol cyntaf Tonga ar lefel brawf hyd at 16 Mehefin 2018.[2]

Gwrthwynebwyr Chwarae Ennill Colli Cyfartal Ennill % O blaid Aga Gwahaniaeth
  Yr Ariannin 1 0 1 0 0% 16 45 −29
  Awstralia 4 1 3 0 25% 42 167 −125
Nodyn:RuA 1 0 1 0 0.00% 15 60 −45
  Canada 8 3 5 0 37.50% 155 193 −38
  Chile 1 1 0 0 100.00% 32 30 +2
  Ynysoedd Cook 3 3 0 0 100.00% 235 22 +213
  Lloegr 2 0 2 0 0.00% 30 137 −107
  England XV 1 0 1 0 0.00% 17 37 −20
  Ffiji 91 27 61 3 29.67% 1218 1780 −562
  Ffrainc 5 2 3 0 40.00% 75 149 −74
  Georgia 6 2 4 0 33.33% 132 99 +33
  Iwerddon 2 0 2 0 0.00% 28 72 −44
  yr Eidal 5 2 3 0 40.00% 82 154 −72
  Côte d'Ivoire 1 1 0 0 100.00% 29 11 +18
  Japan 17 9 8 0 52.94% 446 418 +28
Nodyn:RuA 2 0 2 0 0.00% 23 77 −54
  Namibia 2 2 0 0 100% 55 35 +20
  Seland Newydd 5 0 5 0 0.00% 35 326 −291
  Māori 12 4 8 0 33.33% 165 319 −154
  Papua Gini Newydd 2 2 0 0 100.00% 131 26 +105
  Portiwgal 1 1 0 0 100.00% 24 19 +5
  Rwmania 3 2 1 0 66.67% 64 55 +9
  Samoa 65 27 34 4 42.19% 973 1144 −171
  yr Alban 4 1 3 0 25.00% 58 136 −78
  Scotland XV 2 0 2 0 0.00% 13 67 −55
  De Corea 6 6 0 0 100.00% 464 66 +398
  De Affrica 2 0 2 0 0.00% 35 104 −69
  Sbaen 1 1 0 0 100.00% 28 13 +15
  Unol Daleithiau America 9 8 1 0 88.89% 241 134 +107
  Cymru 8 0 8 0 0.00% 84 227 −143
  Wales XV 1 0 1 0 0.00% 7 26 −19
  Simbabwe 1 1 0 0 100.00% 42 13 +29
Total 273 106 160 7 38.83% 4977 6136 -1159

DolenniGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. 1.0 1.1 "Men's World Rankings". World Rugby. Cyrchwyd 30 Medi 2019.
  2. Tonga rugby stats
  Eginyn erthygl sydd uchod am rygbi'r undeb. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.