Agor y brif ddewislen

Un o arweinwyr crefyddol Oes y Seintiau oedd Sant Dyfrig (m. tua 512; Lladin Dubricius) a drigodd yn y 6g.[1] Cysylltir ef â de Swydd Henffordd (Erging) ac ysgol Illtud Sant yn Llanilltud Fawr, Morgannwg. Yn ôl traddodiad roedd Dyfrig yn athro i Sant Deiniol, sefydlydd clas Bangor (Eglwys Gadeiriol Bangor) a Sant Teilo, sefydlydd Llandeilo Fawr. Ei ddydd gŵyl yw 14 Tachwedd.

Dyfrig
Dyfrig.jpg
Ganwyd 465 Edit this on Wikidata
Madley Edit this on Wikidata
Bu farw 550 Edit this on Wikidata
Ynys Enlli Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth offeiriad Edit this on Wikidata
Blodeuodd 475 Edit this on Wikidata
Dydd gŵyl 14 Tachwedd Edit this on Wikidata
Mam Efrddyl o Erging Edit this on Wikidata

Yn y Vita Samsonis, cyfansoddiad o 7g a'r ffynhonnell gynharaf am fywyd Dyfrig, roedd gryn dipyn yn hŷn na Sant Samson. Yma hefyd y cyslltir Dyfrig gydag Ynys Bŷr ond ni chredir fod cysylltiad rhyngddo â'r arysgrif ar garreg Ogham a geir ar yr ynys. Mewn capel heb fod ymhell o'r priordy mae carreg gyda ysgrifen Ogam ac ysgrifen Ladin arni. Mae'r ogam yn darllen – "Dyma (golofn) Moel Dolbrochion mab ...", a'r Lladin: "Rwyf i wedi ei ddarpar â chroes. Gofynnaf i bawb a gerddo y ffordd hon weddïo dros enaid Cadwgan".

Ceir tair buchedd, gan gynnwys gwaith Sieffre o Fynwy a Benedict o Gaerloyw, ond y bwysicaf ohonynt yw'r gynharaf, sef Llyfr Llandaf. Mae'r ddogfen yn nodi rhestr o diroedd a oedd i'w trosglwyddo o Esgobaeth Llandaf. Yma hefyd, dywedir fod Dyfrig yn fab i Ebrdil merch Pebiau brenin Ercych a bod elfennau gwyrthiol i'w enedigaeth ym Matle, 5 milltir a hanner i'r gorllewin o Henffordd pan iachaodd ei daid. Dywedir iddo sefydlu mynachlog "Henlann" (sef Hentland-on-Wye) ac iddo breswylio yno am rai blynyddoedd.

Wedi dioddef afiechyd a henaint, aeth i Ynys Enlli i fyw fel meudwy ac yno y bu farw ac y claddwyd ef. Ond canrifoedd wedi hynny, ym Mai 1120, cludwyd ei gorff i Landaf. Credir, bellach, mai propoganda yw'r datganiad canoloesol iddo fod yn esgob Llandaf ac yn Archesgob De Prydain.

Mae'r "Fuchedd" â'r "Annales Cambriae" ill dau'n cofnodi dyddiad ei farw: 612, ond bellach credir iddo farw o leiaf canrif cyn hynny.

Llefydd a alwyd ar ôl DyfrigGolygu

Rhestr Wicidata:

# Eglwys neu Gymuned Delwedd Cyfesurynnau Lleoliad Wicidata
1 Eglwys Henllan Dyfrig a Theilo
St. Dubricius' church, Hentland - geograph.org.uk - 894976.jpg
51°56′03″N 2°39′58″W / 51.9341°N 2.66602°W / 51.9341; -2.66602 Swydd Henffordd Q17538047
2 Eglwys Sant Dyfrig
St Dubritius, Llanvaches.jpg
51°37′18″N 2°49′09″W / 51.621728°N 2.8190577°W / 51.621728; -2.8190577 Llanfaches Q29482894
3 Eglwys Sant Dyfrig
Porlock church.jpg
51°12′31″N 3°35′44″W / 51.2087°N 3.5955°W / 51.2087; -3.5955 Gorllewin Gwlad yr Haf a Taunton Q5117396
4 Eglwys Sant Dyfrig
St Dubricius church, St Devereux-geograph.org.uk-4119837.jpg
51°58′36″N 2°48′55″W / 51.9767°N 2.8154°W / 51.9767; -2.8154 Swydd Henffordd Q17537505
5 Eglwys Sant Dyfrig
St Dubricius Church (geograph 4445217).jpg
51°51′15″N 2°38′45″W / 51.8543°N 2.64578°W / 51.8543; -2.64578 Swydd Henffordd Q17537967
6 Eglwys Sant Dyfrig
St. Dyfrig's Church, Treforest - geograph.org.uk - 806482.jpg
51°35′42″N 3°19′29″W / 51.594864°N 3.3247404°W / 51.594864; -3.3247404 Pontypridd Q29501852
7 Eglwys Sant Dyfrig
Church of St Dubricius, Gwenddwr - geograph.org.uk - 713236.jpg
52°04′47″N 3°21′58″W / 52.079727°N 3.3660337°W / 52.079727; -3.3660337 Erwd Q29502605
8 Eglwys Sant Ust a Sant Dyfrig
Eglwys Sant Ust a Sant Dyfrig, Llanwrin Church of St Ust and St Dyfrig, Llanwrin, Powys, Cymru Wales 19.JPG
52°36′57″N 3°47′37″W / 52.6159°N 3.79366°W / 52.6159; -3.79366 Powys Q17744431
9 St Devereux
St Devereux parish church - geograph.org.uk - 1187584.jpg
51°58′59″N 2°48′13″W / 51.98309°N 2.80363°W / 51.98309; -2.80363 Swydd Henffordd Q1291132
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

CyfeiriadauGolygu

  1. Y Bywgraffidur Arlein; Llyfrgell Genedlaethol Cymru.
   Eginyn erthygl sydd uchod am Gymro neu Gymraes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
  Eginyn erthygl sydd uchod am Gristnogaeth. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.