Agor y brif ddewislen

Edward I, brenin Lloegr

(Ailgyfeiriad oddi wrth Edward I, Brenin Lloegr)

Edward I (17 Mehefin 12397 Gorffennaf 1307), brenin Lloegr, oedd goresgynwr Cymru a'r Alban.

Edward I, brenin Lloegr
Gal nations edward i.jpg
Ganwyd 17 Mehefin 1239 Edit this on Wikidata
Westminster Edit this on Wikidata
Bu farw 7 Gorffennaf 1307 Edit this on Wikidata (68 oed)
Achos: Dysentri Edit this on Wikidata
Burgh by Sands Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Teyrnas Lloegr Edit this on Wikidata
Galwedigaeth teyrn Edit this on Wikidata
Swydd brenin Lloegr Edit this on Wikidata
Tad Harri III Edit this on Wikidata
Mam Eleanor o Provence Edit this on Wikidata
Priod Eleanor o Castile, Marged o Ffrainc Edit this on Wikidata
Plant Harri o Loegr, Eleanor o Loegr, iarlles Bar, Joan o Acre, Alphonso iarll Caer, Margaret o Loegr, duges Brabant, Mary o Woodstock, Elisabeth o Ruddlan, Edward II, Thomas o Brotherton, iarll 1af Norfolk, Edmund o Woodstock, iarll 1af Kent, Eleanor o Loegr, Joan of England, John of England, Alice of England, Juliana of England, Berengaria of England, Mary of England, Alice of England, Isabella of England, Beatrice of England, Blanche of England, Eleanor of England Edit this on Wikidata
Llinach Llinach y Plantagenet Edit this on Wikidata

Llysenwau: "Edward Hirgoes", "Morthwyl yr Albanwyr".

BywgraffiadGolygu

Bywyd cynnarGolygu

Ganwyd Edward, mab i Harri III ac Eleanor o Brovence yn 1239 yn Llundain; priododd ag Eleanor o Castile yn 1254. Wnaeth o arwain byddin yn erbyn Llywelyn ap Gruffudd yn 1263, ond heb lawer o lwyddiant. O 1268 i 1274 roedd i ffwrdd o Loegr, yn brwydro ar yr wythfed Croesgad, ac wedyn ymweld â'r Pab yn Yr Eidal a Ffrainc. Bu farw ei dad Harri III yn 1272, ac roedd Edward yn frenin Lloegr o hyn ymlaen.

Edward a ChymruGolygu

Roedd Edward yn gyfrifol am oresgyn Cymru ar ddau achlysur, yn ystod Rhyfel Cyntaf Annibynniaeth yn 1276-7 ac eto yn ystod Ail Ryfel Annibyniaeth yn 1282-3. Yn ystod yr ail oresgyniad, cafodd Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru, ei ladd ger Cilmeri. Cipiwyd ei frawd, Dafydd ap Gruffudd, y flwyddyn wedyn, yn dod â'r ail ryfel i ben. O hyn ymlaen roedd Edward yn gallu rheoli dros Gymru. Roedd rhaid, fodd bynnag, ddinistrio gwrthwynebiad nifer o uchelwyr, gan gynnwys Rhys ap Maredudd, a wnaeth ddechrau gwrthryfel yn y de yn 1287, a Madog ap Llywelyn, a wnaeth hawlio'r teitl Tywysog Cymru mewn gwrthryfel yn 1294-5.

TeuluGolygu

GwrageddGolygu

PlantGolygu

Ffilm a llenyddiaethGolygu

Cafodd ei bortreadu gan yr actor Patrick McGoohan yn y ffilm Braveheart.

Rhagflaenydd:
Harri III
Brenin Lloegr
20 Tachwedd 12727 Gorffennaf 1307
Olynydd:
Edward II
   Eginyn erthygl sydd uchod am Sais neu Saesnes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.