Beijing

Prifddinas Gweriniaeth Pobl Tseina

Prifddinas Gweriniaeth Pobl Tsieina a dinas ail fwyaf y wlad gyda 13,820,000 o drigolion yw Beijing (北京, "prif ddinas ogleddol"; "Cymorth – Sain" ynganiad ). Yn ogystal, mae Beijing yn ddinas hunanlywodraethol gyda statws tebyg i dalaith.

Beijing
Beijing montage.png
Math prifddinas, dinas, bwrdeistref a reolir yn uniongyrchol, Dinas Ganolog Genedlaethol, dinas fawr, dinas â miliynau o drigolion Edit this on Wikidata
Beijing pronunciation.ogg Edit this on Wikidata
Poblogaeth 21,710,000 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Chen Jining Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+08:00 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Gogledd Tsieina Edit this on Wikidata
Sir Gweriniaeth Pobl Tsieina Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Tsieina Tsieina
Arwynebedd 16,410.54 ±1e-06 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 43 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Afon Yongding, Afon Qing Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Hebei, Tianjin Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 39.905°N 116.3914°E Edit this on Wikidata
Cod post 100000 Edit this on Wikidata
CN-BJ Edit this on Wikidata
Corff gweithredol People's Government of Beijing Municipality Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
mayor of Beijing Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Chen Jining Edit this on Wikidata

Enw'r ddinasGolygu

Ystyr Beijing yw "prif ddinas ogleddol" (cymharer Nanjing, "y brif ddinas ddeheuol", a Tonkin a Tokyo; i gyd yn golygu "y brif ddinas ddwyreinol"). Weithiau mae Beijing yn cael ei alw'n Peking — daeth yr enw hwn i'r Saesneg drwy genhadon Ffrengig, bedwar can mlynedd yn ôl, ac mae'n dangos cyfnewidiad seinegol yn ystod y Brenhinllin Qing.

Yn Tsieina mae'r ddinas wedi newid ei henw lawer gwaith. Rhwng 1928 a 1949, Beiping ("Heddwch gogleddol") oedd enw'r ddinas, am fod llywodraeth y Cenedlaetholwyr (Kuomintang) yn rheoli'r gwlad o Nanjing, ac roedden nhw eisiau dangos nad Beijing oedd prifddinas y wlad. Pan oedd y Siapaneaid yn rheoli gwladwriaeth byped yng ngogledd Tsieina gyda Beijing yn brifddinas, arddelwyd yr enw Beijing unwaith eto, ond yn 1945 newidiodd llywodraeth Gweriniaeth Tsieina yr enw'n ôl i Beiping. Pan enillodd y Blaid Gomiwnyddol y rhyfel cartref yn Hydref 1949, newidiwyd yr enw i Beijing i ddangos eu bod nhw'n rheoli Tsieina gyfan. Dydy llywodraeth Gweriniaeth Tsieina yn Taiwan ddim wedi newid yr enw yn swyddogol, ac yn y 1950au a'r 1960au arferai llawer o bobl yn Taiwan alw'r ddinas yn "Beiping". Heddiw mae bron pawb yn Taiwan (gan gynnwys y llywodraeth) yn galw'r ddinas yn "Beijing".

Ceir yr hen enw Cymraeg Pecin[1] a ddaw o'r ffurf Saesneg Peking.

Gwleidyddiaeth a llywodraethGolygu

Mae llywodraeth drefnol yn cael ei rheoleiddio gan y Blaid Gomiwnyddol Tsieina leol, arweiniwyd gan yr Ysgrifennyd Beijing y Blaid (Tsieineeg: 北京市委书记). Mae'r blaid leol yn rhyddhau archebion gweinyddol, casglu treth, rheoli'r economi, ac yn cyfarwyddo pwyllgor o'r Gyngres Drefol y Bobl mewn penderfyniadau polisi a goruwchwylio'r llywodraeth leol.

PrifysgolGolygu

Yr Athro Hopkyn Rees sefydlodd y coleg cyntaf yma, yn 1869, sef coleg yn arbenigo mewn dysgu ieithoedd. Ganwyd Rees yng Nghwmafan, Gorllewin Morgannwg.

Adeiladau a chofadeiladauGolygu

EnwogionGolygu

CyfeiriadauGolygu


Israniadau gweinyddol Gweriniaeth Pobl Tsieina
Taleithiau AnhuiFujianGansuGuangdongGuizhouHainanHebeiHeilongjiangHenanHubeiHunanJiangsuJiangxiJilinLiaoningQinghaiShaanxiShandongShanxiSichuanYunnanZhejiang
Taleithiau dinesig BeijingChongqingShanghaiTianjin
Rhanbarthau ymreolaethol GuangxiMongolia FewnolNingxiaTibetXinjiang
Rhanbarthau Gweinyddol Arbennig Hong CongMacau