Agor y brif ddewislen

Cynulliad Cenedlaethol Cymru

corff deddfwriaethol Cymru
(Ailgyfeiriad oddi wrth Y Cynulliad Cenedlaethol)

Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw'r corff datganoledig sy'n cael ei ethol yn ddemocrataidd i drafod polisïau ac sy'n cymeradwyo deddfwriaeth sy'n ymwneud â Chymru. Rhan o'i waith yw i ddwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif.[3] Sefydlwyd y Cynulliad ym 1999 ar ôl cynnal refferendwm ym 1997. Ceir 60 o aelodau, neu 'Aelodau'r Cynulliad' a etholir (ers 2011) am dymor o 5-mlynedd; mae 40 ohonynt yn cynrychioli etholaeth daearyddol ac 20 yn cael eu hethol dan drefn cynrychiolaeth gyfrannol Dull D'Hondt o 'Ranbarthau'.

Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Pumed Cynulliad
Coat of arms or logo
Gwybodaeth gyffredinol
Math Unsiambrog
Arweinyddiaeth
Llywydd y Cynulliad Elin Jones, Plaid Cymru
Is-Lywydd Ann Jones, Y Blaid Lafur
Arweinydd y Tŷ Julie James, Y Blaid Lafur
Prif Weithredwr a Chlerc Manon Antoniazzi
Cyfansoddiad
Aelodau 60
Welsh Assembly diagram 2016.svg
Grwpiau gwleidyddol

Llywodraeth (31)

Gwrthbleidiau (29)

     Brexit Party (4)[2]
Pwyllgorau
Etholiadau
Etholiad diwethaf 5 Mai 2016
Etholiad nesaf 6 Mai 2021
Man cyfarfod
Steps - Senedd.jpg
Y Senedd, Caerdydd
Gwefan
cynulliad.cymru
Cymru
Flag of Wales (1959–present).svg

Mae'r erthygl hon yn rhan o'r gyfres ar:
wleidyddiaeth a llywodraeth
Cymru



gweld  sgwrs  golygu
Cynulliadau
Cynulliadau

Tŷ'r Cynulliad
Cynulliad deddfu
Cynulliad Cenedlaethol
Cynulliad Lleol
Cynulliadau Rhufeinig


Cynulliad Cenedlaethol Cymru


Gwleidyddiaeth

Ffurfiwyd y Cynulliad Cenedlaethol yn dilyn Deddf Llywodraeth Cymru 1998, a oedd yn ymateb i Refferendwm datganoli i Gymru, 1997.[4] Mae'r Cynulliad a Llywodraeth Cymru yn ddau gorff ar wahân - yr un fath â Senedd y Deyrnas Unedig a Llywodraeth y Deyrnas Unedig. Y corff democrataidd sy'n cynrychioli buddiannau Cymru a'i phobl, sy'n llunio cyfreithiau Cymru ac sy'n gwneud Llywodraeth Cymru'n atebol yw Cynulliad Cenedlaethol Cymru.[5]

Yr enw ar gorff corfforaethol Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw Comisiwn y Cynulliad. Mae 60 o aelodau yn y Cynulliad (Aelod Cynulliad - AC). Mae 40 o'r aelodau yn cynrychioli etholaeth un aelod, ac mae'r 20 sy'n weddill yn cael eu hethol gan gynrychiolaeth gyfrannol dros y pum etholaeth ranbarthol yng Nghymru. Cânt eu cefnogi gan Weision Sifil sy'n gweithio yn y meysydd datganoledig. Mae'r rhain yn cynnwys meysydd allweddol o fywyd cyhoeddus, fel iechyd, addysg a'r amgylchedd.[5]

Cynnwys

EtholiadauGolygu

Mae aelodau yn cael eu hethol am dymor penodedig. Pedair blynedd oedd y tymor gwreiddiol, ond yn sgil deddfwriaeth yn San Steffan i greu Senddau o 5 mlynedd ymestynwyd cyfnod y Cynulliad i 5 mlynedd. Cynhaliwyd etholiadau ym 1999, 2003, 2007 a 2011. Cynhelir is-etholiadau os oes Etholaeth leol o'r Cynulliad yn dod yn wag, ond os oes gwagle ar y rhestr rhanbarthol bydd pleidiau gwleidyddol yn enwebu yr unigolyn nesaf ar y rhestr i ymuno gyda'r Cynulliad.

GrymoeddGolygu

Grymoedd deddfuGolygu

Cafodd grymoedd i basio mesurau deddfwriaethol o fewn meysydd penodol eu rhoi ar ddechrau'r Trydydd Cynulliad ym mis Mai 2007 dan Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

Ar 3 Mawrth 2011, cynhaliwyd Refferendwm ar bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2011 i benderfynu a ddylai'r Cynulliad gael y pwer y lunio deddfau ei hun.

Aelodau'r CynulliadGolygu

Mai 2016-presennolGolygu

Plaid: Etholiad 2016
Presennol
Llafur 29 28
Ceidwadwyr 12 11
Plaid Cymru 12 10
UKIP 7 2
Rhyddfrydwyr 1 1
Brexit Party 0 3
Annibynnol 0 5
Seddi eu hangen ar gyfer mwyafrif un plaid 2 0
Mwyafrif y Llywodraeth[notes 1] 0 2
  1. Mae hwn yn cynnwys Llafur, Rhyddfrydwyr Democrataidd, ac o Rhagfyr 2016, Dafydd Elis Thomas.

2011-Mai 16Golygu

Plaid Mai 2011
Llafur 30
Y Ceidwadwyr 14
Plaid Cymru 11
Y Democratiaid Rhyddfrydol 5
Annibynnol 0

CyfeiriadauGolygu

  1. http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-politics-38371425
  2. "Assembly members join forces with Farage". 15 May 2019. Cyrchwyd 15 May 2019 – via www.bbc.co.uk.
  3. "Gwybodaeth am y Cynulliad". 2012. Cyrchwyd 30 Ebrill 2012.
  4. legislation.gov.uk; adalwyd 6 Mai 2016.
  5. 5.0 5.1 "Cynulliad Cenedlaethol Cymru". 8 Medi 2011. Cyrchwyd 30 Ebrill 2012.

Gweler hefydGolygu

Dolenni allanolGolygu