Mae'r erthygl hon yn ymwneud ag arwyddocâd penodol y flwyddyn 1842 i Gymru a'i phobl.

Helyntion Beca

Deiliaid

golygu

Digwyddiadau

golygu
 
"Tu mewn i Waith Haearn Cyfarthfa yn y Nos" gan Penry Williams (1825).
  • 12 Ebrill - Confensiwn y Siartwyr yn cyfarfod yn Llundain i drefnu cyflwyno deiseb arall i'r senedd. Ymhlith y cynrychiolwyr mae Morgan Williams, sy'n dod â deiseb wedi'i llofnodi gan 36,000 o bobl o dde Cymru.
  • 12 Mehefin - Mae'r gwasanaeth Cymraeg cyntaf yn Waukesha County, UDA, yn cael ei gynnal yn Bronyberllan, cartref Richard "King" Jones.
  • Gorffennaf
  • Awst - Gweithwyr yng Ngwaith Haearn Cyfarthfa a Gwaith Haearn Penydarren yn ymuno â'r streic gyffredinol.
  • 30 Awst - Syr William Nott yn trechu'r Affghaniaid yn Ghazni.[2]
  • dyddiad anhysbys
    • Mae'r cenhadwr Thomas Jones yn cynhyrchu ei Ddarllenydd Khasi cyntaf a'i gyfieithiad o waith Rhodd Mam Cymraeg i'r iaith Khasi.[3]
    • Mae Comisiwn Brenhinol dan gadeiryddiaeth Robert Hugh Franks yn adrodd ar gyflogi plant yn y diwydiant glo yn Ne Cymru. Maen nhw'n darganfod bod plant mor ifanc â chwech oed yn gweithio sifftiau deuddeg awr dan ddaear.
    • Mae traphont gerrig wedi'i hadeiladu i gario Rheilffordd Glyncorrwg.[4]
    • Mae Henry Robertson yn cyrraedd Cymru i weithio fel peiriannydd. Yn ddiweddarach mae'n ymgartrefu ger y Bala ac yn adeiladu Neuadd y Palé.
    • Mae John Cory a'i deulu yn symud i ardal y dociau yng Nghaerdydd ac yn agor busnes darparu nwyddau llongau.[5]
    • Mae Henry Hussey Vivian yn cymryd drosodd rheolaeth cangen Lerpwl o gwmni Vivian and Sons.
    • Mae Doc y Dref yn cael ei adeiladu yng Nghasnewydd.
    • Sefydlir cenhadaeth Fethodistaidd Galfinaidd i "bobl Gymru yn Ffrainc" gan y Parch James Williams a'i wraig yn Llydaw.[6]
    • Mae dau ffrwydrad yng Nglofa Blackvein yn Crosskeys yn arwain at gyfanswm o bum marwolaeth.

Celfyddydau a llenyddiaeth

golygu
 

Llyfrau newydd

golygu

Cerddoriaeth

golygu

Genedigaethau

golygu
 
Sarah Edith Wynne

Marwolaethau

golygu

Cyfeiriadau

golygu
  1. Paul O'Leary (15 Hydref 2012). Claiming the Streets: Processions and Urban Culture in South Wales, C.1830-1880. Gwasg Brifysgol Cymru. t. 194. ISBN 978-1-78316-275-8.
  2. Tony Jaques (2007). Dictionary of Battles and Sieges: F-O. Greenwood Publishing Group. t. 392. ISBN 978-0-313-33538-9.
  3. Robert Thomas Jenkins. "Jones, Thomas (1810-1849), the first Calvinistic Methodist missionary on the Khasia Hills (Assam)". Dictionary of Welsh Biography. Cyrchwyd 18 April 2019.
  4. Stephen Hughes (1990). The Archaeology of an Early Railway System: The Brecon Forest Tramroads. Royal Commission on Ancient and Historical Monuments in Wales. t. 325. ISBN 978-1-871184-05-1.
  5. Meic Stephens. Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru. Gwasg Brifysgol Cymru. ISBN 9780708313824.
  6. Sir Thomas Phillips (1849). Wales: The Language, Social Condition, Moral Character, and Religious Opinions of the People, Considered in Their Relation to Education: Withsome Account of the Provsion Made for Education in Other Parts of the Kingdom. J. W. Parker.
  7. Blog LlGC 10-08-2018 Datgelu’r Gwrthrychau: Llyfrau Hanes adalwyd 14 Awst 2019
  8. James Duff Brown; Stephen Samuel Stratton (1897). British Musical Biography: A Dictionary of Musical Artists, Authors, and Composers Born in Britain and Its Colonies. S.S. Stratton.
  9. Griffith, R. D., (1953). WYNNE, SARAH EDITH (‘Eos Cymru’; 1842 - 1897), y Gymraes gyntaf i ddod i sylw'r byd fel cantores. Y Bywgraffiadur Cymreig Adferwyd 14 Awst 2019
  10. Davies, E. T., (1953). HUGHES, JOHN (‘Glanystwyth’; 1842 - 1902), gweinidog Wesleaidd. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 14 Awst 2019
  11. Morris-Jones, H., (1953). ABRAHAM, WILLIAM (‘Mabon’; 1842 - 1922), aelod seneddol a llywydd cyntaf Ffederasiwn Glowyr De Cymru. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 14 Awst 2019
  12. Thomas, D., (1953). PARRY, WILLIAM JOHN (1842 - 1927), arweinydd Llafur ac awdur. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 14 Awst 2019
  13. Griffith, R. D., & Davies, W. Ll., (1953). JONES, MOSES OWEN (1842-1908), ysgolfeistr, cerddor, a llenor. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 14 Awst 2019
  14. Williams, D., (1953). PHILLIPS, DANIEL THOMAS (1842 - 1905), gweinidog y Bedyddwyr a chonsul dros U.D.A.. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 14 Awst 2019
  15. Report of the general meeting of the Camden Society for the publication of early historical and literary remains... on Tuesday the 2nd May 1843: (Council.) Acc. 1, Works of the Camden Society. 2, Laws of the Camden Society. 3, Members of the Camden Society for the fifth year, ending 2 May 1843. 1843. t. 1.
  16. "JONES, John (1777-1842), of Ystrad Lodge, Carm". History of Parliament Online. Cyrchwyd 14 Awst 2019.
  17. Owen, J. D., (1953). PHILLIPS, THOMAS (1772 - 1842), gweinidog Annibynnol ac athro. Y Bywgraffiadur Cymreig. Adferwyd 14 Awst 2019