Agor y brif ddewislen

Tref a chymuned yn ne-ddwyrain Powys yw Talgarth. Mae yn ardal Brycheiniog. Yma y cadwyd Llyfr Coch Talgarth, llawysgrif Gymraeg a ysgrifenwyd tua'r flwyddyn 1400.

Talgarth
Talgarth Town Hall.jpg
Math Tref, Cymuned Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Powys Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 51.993°N 3.232°W Edit this on Wikidata
Cod SYG W04000343 Edit this on Wikidata
Cod OS SO1533 Edit this on Wikidata
Cod post LD3 Edit this on Wikidata

Mae Caerdydd 57 km i ffwrdd o Talgarth ac mae Llundain yn 222.1 km. Y ddinas agosaf ydy Henffordd sy'n 36.6 km i ffwrdd.

Tŵr Plasdy Porthamal, lle'r arhosodd Harri Tudur ar ei daith drwy Gymru 10 Awst 1485 yn ôl traddodiad; chwalwyd y plasdy ei hun ar ddechrau'r 19g.[1]

Adeiladau a chofadeiladauGolygu

  • Eglwys Sant Gwenllian
  • Gwesty'r Tŵr (1873)
  • Melin Talgarth
  • Neuadd y Dref
  • Penywyrlod (siambr gladdu)

Siambrau cladduGolygu

O fewn ardal tua dwy filltir sgwar ceir 16 siambr claddu o Oes Ganol y Cerrig (y mesolythig) a ystyrir yn nodedig iawn. Siambrau hirion yw'r rhan fwyaf, gyda cherrig anferthol yn eu gorchuddio fel nenfydau; mae eu cynlluniau mewnol yn hynod o gymhleth ac yn arwydd fod yma bobl soffistigedig iawn, amaethwyr cynnar gyda defodau claddu arbennig. Canfuwyd yr offeryn cerdd hynaf yng Nghymru ym Mhenywyrlod, Talgarth a ddyddiwyd i c. 4000 BC; darganfuwyd y siambr gan ffermwr lleol a'r offeryn cerdd ym Mehefin 1972 .

Cyfrifiad 2011Golygu

Yng nghyfrifiad 2011 roedd y sefyllfa fel a ganlyn:[2][3][4]

Cyfrifiad 2011
Poblogaeth cymuned Talgarth (pob oed) (1,724)
  
100%
Y nifer dros 3 oed sy'n siarad Cymraeg (Talgarth) (198)
  
11.8%
:Y ganran drwy Gymru
  
19%
Y nifer sydd wedi'u geni yng Nghymru (Talgarth) (1069)
  
62%
:Y ganran drwy Gymru
  
73%
Y nifer dros 16 sydd mewn gwaith (Talgarth) (238)
  
32.3%
:Y ganran drwy Gymru
  
5%

Pobl nodedigGolygu

Gweler hefydGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. gatehouse-gazetteer.info; adalwyd 20 Ionawr 2016
  2. "Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru". Swyddfa Ystadegau Gwladol. Cyrchwyd 2012-12-12.. Poblogaeth: ks101ew. Iaith: ks207wa - noder mae'r canran hwn yn seiliedig ar y nier sy'n siarad Cymraeg allan o'r niferoedd sydd dros 3 oed. Ganwyd yng Nghymru: ks204ew. Diweithdra: ks106ew; adalwyd 16 Mai 2013.
  3. Canran y diwaith drwy Gymru; Golwg 360; 11 Rhagfyr 2012; adalwyd 16 Mai 2013
  4. Gwefan Swyddfa Ystadegau Gwladol; Niferoedd Di-waith rhwng 16 a 74 oed; adalwyd 16 Mai 2013.